تحلیل پیرنگ فضا در داستان سیاوش از شاهنامه فردوسی

این پژوهش به تحلیل نقش محوری عنصر فضا در ساختار روایی و معنایی داستان سیاوش از شاهنامه فردوسی می پردازد. با توجه به اینکه فضا در روایت های حماسی هم به عنوان بستر رویدادها و هم به عنوان نماد مفاهیم عمیق تر عمل می کند، بررسی نظام مند آن در این داستان می تواند ابعاد جدیدی از هنر روایی فردوسی را آشکار سازد (گرین، ۱۳۹۲، ص ۴۵).مطالعه حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد بینارشته ای (ادبیات و اسطوره شناسی) انجام شده است. داده های پژوهش از متن شاهنامه استخراج و سپس با استفاده از چارچوب نظری روایت شناسی و نشانه شناسی فضای ادبی مورد تحلیل قرار گرفته اند (شمیسا، ۱۳۸۳، ص ۱۱۲-۱۱۵).یافته ها نشان می دهد که فردوسی با کاربرد هوشمندانه فضاهای متضاد (ایران/توران، کاخ/بیابان، آتش/آب) نه تنها به پیشبرد پیرنگ کمک کرده، بلکه نظام ارزشی داستان را نیز تجسم بخشیده است. به ویژه، سیاوش گرد به عنوان فضای آرمانی، نماد نظم الهی در مقابل هرج و مرج توران تصویر شده است (ستاری، ۱۳۷۵، ص ۷۸).نتایج تحقیق حاکی از آن است که تحلیل عنصر فضا در این داستان، هم ظرافت های هنری فردوسی در روایت پردازی را نشان می دهد و هم لایه های پنهان معنا را آشکار می سازد. این مطالعه همچنین زمینه را برای تحقیقات بعدی در زمینه اقتباس های نمایشی از داستان سیاوش فراهم می کند (فردوسی، ۱۳۸۶، جلد چهارم، ص ۲۵۰).

کلیدواژه ها:

فضا ، داستان ، پیرنگ ، شاهنامه ، فردوسی ، داستان سیاوش ، فضاسازی