مرور نظام مند و تحلیلی مطالعات روان شناسی و علوم تربیتی خانواده در جهان اسلام: از مراقبت اسلامی تا تاب آوری خانوادگی

با توجه به اهمیت فزاینده خانواده در ساختارهای اجتماعی جهان اسلام و نقش آن در سلامت روان و تربیت نسل آینده، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند و تحلیلی مطالعات روان شناسی و علوم تربیتی مرتبط با خانواده مسلمان انجام شده است. این مقاله با بهره گیری از رویکرد ترکیبی مرور سیستماتیک و اسکوپینگ، ۱,۲۴۰ منبع علمی منتشرشده بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ را بررسی کرده و پس از اعمال معیارهای ورود و غربالگری دقیق، ۴۵ مطالعه معتبر را وارد تحلیل نهایی نموده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که مفاهیمی چون «مراقبت مبتنی بر معنویت اسلامی»، «تاب آوری خانوادگی»، و «نقش تعلیم و تربیت دینی در توسعه هیجانی کودک» از برجسته ترین محورهای مورد مطالعه در حوزه خانواده مسلمان بوده اند. همچنین یافته ها نشان داد که چارچوب های نظری بومی همچون نظریه «مبادله اسلامی و مدل «مراقبت راجرین اسلامی» در مطالعات اخیر بیشتر مورد استفاده قرار گرفته اند. این پژوهش با شناسایی شکاف های موجود، از جمله ضعف در بهره گیری از روش های ترکیبی و کمبود مطالعات تطبیقی میان فرهنگی، پیشنهادهایی برای توسعه مطالعات میان رشته ای و کاربردی در حوزه خانواده در جهان اسلام ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

خانواده اسلامی ، روان شناسی تربیتی ، مراقبت اسلامی ، تاب آوری خانواده