طراحی مدل بازمهندسی نظام مالیاتی بر مبنای فناوری بلاک چین

این پژوهش با هدف طراحی مدل بازمهندسی نظام مالیاتی بر مبنای فناوری بلاک چین انجام شده و بنیان آن بر ترکیب رویکردهای کیفی و کمی استوار است. در مرحله کیفی، مجموعه ای از مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان حوزه نظام مالیاتی، فناوری بلاک چین و سیاست گذاری عمومی انجام شد که این افراد با روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس معیارهای تخصصی انتخاب گردیدند. تحلیل مصاحبه ها با رویکرد تحلیل مضمون و به کمک نرم افزار MAXQDA صورت گرفت و از خلال آن مضامین اصلی و فرعی مرتبط با تحول نظام مالیاتی استخراج شد. در ادامه و برای تبیین روابط میان سازه های شناسایی شده، از روش مدلسازی ساختاری –تفسیری و نرم افزار MICMAC استفاده شد تا ساختار سلسله مراتبی مولفه ها و نقش های علی و اثرپذیری آن ها روشن گردد. با استخراج ۱۱ مضمون اصلی و ۶۸ مضمون فرعی پژوهش با استفاده از نتایج تحلیل کیفی مضمون و روش ISM، مدل پژوهش ارائه گردید. براساس نتایج حاصل از تحلیل ISM مشخص گردید زیرساخت فناوری بلاک چین، قوانین حقوقی بلاک چین، حاکمیت داده در نظام مالیاتی و سیاست گذاری دیجیتال نظام مالیاتی در لایه پایه قرار دارند و نقش پیشران و زیربنایی در تحول نظام مالیاتی ایفا می نمایند. این عوامل زمینه را برای نوآوری نظام مالیاتی و هوشمندی فرآیندهای مالیاتی فراهم می سازند. در ادامه، نوآوری نظام مالیاتی و هوشمندسازی فرآیندهای مالیاتی به طور مستقیم بر پذیرش ذی نفعان مالیاتی و شفافیت نظام مالیاتی اثرگذارند. افزایش شفافیت و پذیرش، اعتماد و مشارکت فعال تر مودیان را تقویت نموده و زمینه را برای کاهش فرار مالیاتی و فساد و تحقق عدالت و شمول مالیاتی و پایداری درآمدهای دولت فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

بازمهندسی نظام مالیاتی ، فناوری بلاک چین ، سازمان امور مالیاتی کشور