بررسی رابطه بین میزان علاقه به داستان و شعر با کاهش مشکلات رفتاری و پرخاشگری دانش آموزان در محیط کلاس

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین میزان علاقه دانش آموزان به داستان و شعر با کاهش مشکلات رفتاری و پرخاشگری در محیط کلاس انجام شده است. در سال های اخیر، رفتارهای پرخاشگرانه کودکان در مدارس ابتدایی به عنوان یکی از چالش های عمده فرایند تعلیم و تربیت مطرح شده است و پژوهشگران به دنبال راهکارهای فرهنگی و تربیتی برای کنترل آن، به نقش هنر و ادبیات کودک توجه ویژه ای نشان داده اند. خواندن و شنیدن داستان و شعر، از طریق درگیر کردن کودک در تجربه های نمادین و تخیلی، موجب پالایش هیجانی، همدلی، و بهبود تنظیم هیجان می شود. بر همین اساس، فرض اصلی این مطالعه آن بود که افزایش علاقه مندی به متون ادبی می تواند در کاهش سطوح پرخاشگری و رفتارهای نامطلوب در محیط مدرسه موثر باشد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی همبستگی است و جامعه آماری آن شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر پایه های چهارم تا ششم مدارس ابتدایی دولتی منطقه ۵ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. از این جامعه، ۱۲۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده ها به وسیله دو ابزار گردآوری شد: پرسشنامه محقق ساخته علاقه به داستان و شعر و چک لیست رفتارهای پرخاشگرانه معلمان بر اساس مدل آیزنر (۱۹۹۷). تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره انجام شد. نتایج نشان داد میان علاقه مندی به داستان و پرخاشگری رابطه منفی و معنادار وجود دارد و میان علاقه به شعر و مشکلات رفتاری نیز رابطه منفی معناداری مشاهده شد . تحلیل رگرسیون آشکار ساخت که دو متغیر علاقه به داستان و شعر در مجموع حدود ۲۵٪ از واریانس پرخاشگری را تبیین می کنند. مقایسه میانگین ها نیز نشان داد دانش آموزان علاقه مند به مطالعه و شعرخوانی، رفتارهای خودکنترلی و تعاملی مثبت تری نسبت به همسالان خود دارند. نتایج به روشنی تایید می کند که ادبیات کودک به مثابه ابزاری تربیتی، نقش موثری در رشد هیجانی و اجتماعی دارد و می تواند جایگزین روش های تنبیهی در مدیریت کلاس شود. بر این اساس، پیشنهاد می شود مربیان و برنامه ریزان آموزشی، گنجاندن فعالیت های داستان گویی و شعرخوانی را به عنوان رویکردی پیشگیرانه در برنامه های روزانه کلاس بگنجانند تا از بروز رفتارهای پرخاشگرانه در میان دانش آموزان کاسته شود. واژگان کلیدی: علاقه به داستان، علاقه به شعر، مشکلات رفتاری، پرخاشگری، پالایش هیجانی، آموزش ابتدایی