آمادگی دفاعی و نقش آن در حفظ استقلال کشور

آمادگی دفاعی به عنوان یکی از ارکان بنیادین امنیت ملی، نقش تعیین کننده ای در حفظ استقلال، تمامیت ارضی و هویت سیاسی–فرهنگی کشورها ایفا می کند. در جهان معاصر که تهدیدها تنها به عرصه های نظامی محدود نیستند و ابعاد متنوعی همچون جنگ های نرم، شناختی، رسانه ای، اقتصادی و سایبری را دربرمی گیرند، مفهوم آمادگی دفاعی نیز از چارچوب سنتی فراتر رفته و به یک رویکرد جامع، پویا و چندبعدی تبدیل شده است. آمادگی دفاعی امروز نه تنها مستلزم برخورداری از توان نظامی و تجهیزات بازدارنده است، بلکه نیازمند سرمایه اجتماعی قوی، انسجام ملی، آگاهی عمومی، تاب آوری فرهنگی و مشارکت فعال اقشار مختلف جامعه، به ویژه نسل جوان، در صیانت از منافع ملی می باشد.از منظر راهبردی، استقلال کشور بدون برخورداری از سطح مطلوبی از آمادگی دفاعی، مفهومی شکننده و ناپایدار خواهد بود. تاریخ معاصر نشان می دهد کشورهایی که در تقویت توان دفاعی و افزایش قدرت بازدارندگی خود غفلت ورزیده اند، بیش از دیگران در معرض فشارهای خارجی، مداخله بیگانگان و تحمیل اراده قدرت های سلطه گر قرار گرفته اند. در مقابل، کشورهایی که آمادگی دفاعی را به مثابه یک راهبرد ملی تلقی کرده و آن را در سطوح سخت و نرم دنبال نموده اند، توانسته اند ضمن حفظ استقلال سیاسی، در عرصه های منطقه ای و بین المللی با اقتدار بیشتری ایفای نقش کنند.آمادگی دفاعی همچنین دارای کارکردهای اجتماعی و فرهنگی مهمی است. ترویج فرهنگ دفاعی، تقویت روحیه مسئولیت پذیری، افزایش خودباوری ملی و ارتقای سطح هوشیاری جامعه نسبت به تهدیدات آشکار و پنهان، از جمله پیامدهای مثبت توجه به این مقوله به شمار می رود. در این میان، نقش نهادهای آموزشی، رسانه ها و مراکز فرهنگی در نهادینه سازی مفهوم آمادگی دفاعی و تبیین پیوند آن با استقلال کشور، نقشی اساسی و غیرقابل انکار است. آموزش صحیح و هدفمند می تواند نسل جوان را به سرمایه ای آگاه و توانمند در برابر جنگ های ترکیبی و تهدیدات نرم تبدیل کند.در نهایت، می توان گفت آمادگی دفاعی نه یک اقدام مقطعی، بلکه فرایندی مستمر و آینده نگر است که در بستر آن، استقلال کشور معنا و دوام می یابد. توجه هم زمان به ابعاد نظامی، فرهنگی، اقتصادی و شناختی آمادگی دفاعی، می تواند زمینه ساز شکل گیری امنیت پایدار و حفظ عزت و استقلال ملی در شرایط پیچیده و متحول نظام بین الملل باشد.

کلیدواژه ها:

آمادگی دفاعی ، استقلال کشور ، امنیت ملی ، بازدارندگی ، تهدیدات نرم ، انسجام ملی ، جنگ ترکیبی ، فرهنگ دفاعی