طراحی ، اجرا و اعتباریابی یک الگوی جامع محور برای تقویت مهارت هیجانی - اجتماعی دانش آموزان از طریق فعالیت های مشارکتی ساختارمند

چکیده فارسی نظام های آموزشی معاصر با چالش های پیچیده ای در حوزه تربیت دانش آموزان مواجه اند که تنها با تمرکز بر آموزش شناختی قابل حل نیستند. در جهان امروز، توانایی مدیریت هیجان ها، برقراری ارتباط موثر، همدلی، همکاری و مسئولیت پذیری اجتماعی به عنوان مولفه های اساسی موفقیت تحصیلی، سلامت روان و سازگاری اجتماعی شناخته می شوند. مهارت های هیجانی–اجتماعی، بنیان شکل گیری رفتارهای سازگارانه و یادگیری پایدار در دانش آموزان را تشکیل می دهند و نقش تعیین کننده ای در کیفیت تجربه تحصیلی آنان دارند. پژوهش حاضر با هدف طراحی، اجرا و ارزیابی یک الگوی جامع و مدرسه محور برای تقویت مهارت های هیجانی–اجتماعی دانش آموزان از طریق فعالیت های مشارکتی ساختارمند انجام شد. این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) و با بهره گیری از طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون–پس آزمون صورت گرفت. جامعه آماری شامل دانش آموزان دوره متوسطه یک مدرسه دولتی بود که 60 نفر از آنان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استاندارد مهارت های هیجانی–اجتماعی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته، مشاهده مشارکتی و یادداشت های میدانی بود. مداخله آموزشی طی هشت هفته و با استفاده از فعالیت هایی نظیر کار گروهی هدفمند، بازی های اجتماعی، ایفای نقش، بحث های گروهی هدایت شده و مسئولیت پذیری جمعی اجرا شد. نتایج تحلیل داده های کمی نشان داد که اجرای الگوی پیشنهادی موجب بهبود معنادار مولفه های خودآگاهی، خودکنترلی هیجانی، همدلی، تعامل اجتماعی و تصمیم گیری مسئولانه شده است (p<0.05). یافته های کیفی نیز حاکی از ارتقای احساس تعلق به مدرسه، بهبود روابط همسالان و بهبود فضای روانی کلاس بود. این یافته ها نشان می دهد که الگوی مدرسه محور مبتنی بر فعالیت های مشارکتی می تواند به عنوان راهکاری عملی، اثربخش و قابل اجرا در مدارس مورد توجه قرار گیرد. واژگان کلیدی: مهارت های هیجانی–اجتماعی، فعالیت های مشارکتی، الگوی مدرسه محور، یادگیری مشارکتی، تربیت اجتماعی