تحلیل گفتمان انتقادی رمان بی نام پدر بر اساس نظریه نورمن فرکلاف

رمان بی نام پدر نوشته سید میثم موسویان، یکی از رمان های مهم معاصر با درون مایه سیاسی و اجتماعی است که نویسنده متاثر از فضای اجتماعی جامعه در دوره پهلوی دوم، با نگاهی انتقادی به بازخوانی رویدادهای سیاسی آن دوره می پردازد. از این رو، تحلیل گفتمان انتقادی، رویکردی مناسب برای تحلیل این رمان است. پژوهش حاضر، با هدف واکاوی گفتمان های غالب بر متن داستان، بر مبنای نظریه فرکلاف به تحلیل رمان می پردازد. زمینه تاریخی رمان، رویدادهای دهه۱۳۲۰ تا وقوع انقلاب اسلامی را در بر می گیرد. نویسنده رمان با مستمسک قرار دادن روایتی عاشقانه و سیاسی، با محوریت اعلام خودمختاری مهاباد به رهبری قاضی محمد متاثر از القائات شوروی، سرسپردگی پهلوی به انگلیس و آمریکا و همسویی با مبارزات فداییان اسلام، ضمن روایتی جذاب و خواندنی، به بازنمایی متفاوتی از تاریخ سیاسی معاصر ایران می پردازد. تحلیل رمان بر مبنای الگوی گفتمانی فرکلاف در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین، بیانگر گرایش نویسنده به ایدئولوژی انقلاب اسلامی در تقابل با گفتمان سلطه جویانه استعمار و حاکمیت اقتدارگرای پهلوی است. واکاوی نگرش ایدئولوژیک نویسنده، نشان می دهد گفتمان غالب رمان بر انتقاد از نظام استبدادی پهلوی، انتقاد از سلطه غرب، انتقاد از فریفتگان به بلوک شرق و شوروی و همسویی با مبارزه فداییان اسلام، شکل گرفته است.

کلیدواژه ها:

گفتمان انتقادی ، گفتمان انقلاب اسلامی ، گفتمان غالب ، رمان بی نام پدر ، میثم موسویان