نقش آموزگاران در تقویت عزت نفس کودکان دبستانی

عزت نفس یکی از اساسی ترین سازه های روان شناختی در دوران کودکی به ویژه در دوره دبستان است که نقش تعیین کننده ای در شکل گیری شخصیت، سلامت روان، پیشرفت تحصیلی و سازگاری اجتماعی کودکان ایفا می کند. سال های دبستان، هم زمان با گسترش تعاملات اجتماعی کودک و ورود جدی او به نظام آموزشی رسمی، دوره ای حساس برای رشد خودپنداره و ارزیابی فرد از توانمندی ها و ارزشمندی خویش به شمار می آید. در این میان، آموزگاران به عنوان مهم ترین الگوهای غیرخانوادگی و عوامل تاثیرگذار محیط مدرسه، نقش کلیدی در تقویت یا تضعیف عزت نفس کودکان دارند. نحوه تعامل معلم با دانش آموزان، شیوه های تدریس، بازخوردهای کلامی و غیرکلامی، مدیریت کلاس و نگرش او نسبت به تفاوت های فردی، همگی می توانند احساس شایستگی، خودباوری و ارزشمندی را در کودکان تقویت یا تضعیف کنند.پژوهش های متعدد نشان می دهد کودکانی که از سوی آموزگاران خود مورد احترام، حمایت عاطفی و تشویق قرار می گیرند، سطح بالاتری از عزت نفس، انگیزش تحصیلی و اعتمادبه نفس را تجربه می کنند. آموزگاران با ایجاد فضایی امن، پذیرنده و عاری از تحقیر و مقایسه های منفی، می توانند زمینه بروز توانایی ها و استعدادهای کودکان را فراهم سازند. استفاده از روش های تدریس فعال، مشارکت دادن دانش آموزان در فرآیند یادگیری، توجه به موفقیت های کوچک، ارائه بازخورد سازنده به جای سرزنش، و پرهیز از برچسب زنی از جمله راهبردهای موثر در ارتقای عزت نفس دانش آموزان دبستانی است.علاوه بر این، نقش آموزگاران در شناسایی نیازهای روان شناختی کودکان و همکاری با والدین و مشاوران مدرسه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. معلمانی که از آگاهی روان شناختی بالاتری برخوردارند، بهتر می توانند نشانه های عزت نفس پایین مانند کناره گیری اجتماعی، اضطراب، افت تحصیلی یا رفتارهای پرخاشگرانه را شناسایی کرده و مداخلات مناسب را به کار گیرند. چنین مداخلاتی نه تنها به بهبود عملکرد تحصیلی کودک منجر می شود، بلکه پایه های سلامت روان و سازگاری اجتماعی او را در سال های بعدی زندگی تقویت می کند.در مجموع، تقویت عزت نفس کودکان دبستانی فرآیندی چندبعدی است که بدون نقش آفرینی آگاهانه و مسئولانه آموزگاران امکان پذیر نخواهد بود. توجه نظام آموزشی به آموزش مهارت های ارتباطی و روان شناختی معلمان، می تواند گامی موثر در جهت پرورش نسلی با عزت نفس بالا، مسئولیت پذیر و توانمند باشد.

کلیدواژه ها:

عزت نفس ، آموزگاران دبستان ، کودکان دبستانی ، سلامت روان ، محیط مدرسه ، تعامل معلم و دانش آموز ، اعتمادبه نفس ، رشد روان شناختی کودک