مقایسه روش تدریس سنتی و فعال در آموزش فیزیک

آموزش فیزیک به عنوان یکی از دروس بنیادین علوم تجربی، نقشی اساسی در پرورش تفکر علمی، حل مسئله و درک پدیده های طبیعی در دانش آموزان دارد. با این حال، چالش هایی همچون انتزاعی بودن مفاهیم، ریاضی محور بودن محتوا و فاصله میان مفاهیم نظری و کاربردهای واقعی، سبب کاهش انگیزه و افت یادگیری عمیق در بسیاری از فراگیران شده است. در این میان، انتخاب روش تدریس مناسب می تواند تاثیر بسزایی در بهبود کیفیت یادگیری فیزیک داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه روش تدریس سنتی و روش تدریس فعال در آموزش فیزیک انجام شده است تا میزان اثربخشی هر یک بر یادگیری مفهومی، انگیزه تحصیلی، مشارکت کلاسی و توانایی حل مسئله دانش آموزان بررسی شود.روش تدریس سنتی که عمدتا مبتنی بر سخنرانی معلم، انتقال یک سویه اطلاعات و تاکید بر حفظ مطالب و حل مسائل تکراری است، اگرچه در انتقال سریع حجم بالایی از محتوا موثر است، اما اغلب نقش دانش آموز را به یادگیرنده ای منفعل محدود می کند. این رویکرد معمولا فرصت کافی برای پرسشگری، تعامل، آزمایش و کشف مفاهیم را فراهم نمی سازد و در نتیجه، یادگیری سطحی و کوتاه مدت را به دنبال دارد. در مقابل، روش تدریس فعال با تاکید بر مشارکت مستقیم دانش آموزان در فرآیند یاددهی–یادگیری، استفاده از فعالیت های گروهی، آزمایش های عملی، حل مسئله، بحث و گفت وگو، یادگیری مبتنی بر پروژه و پرسش محور، زمینه ساز یادگیری عمیق و معنادار می شود.یافته های مطالعات پیشین و نتایج تحلیل های آموزشی نشان می دهد که به کارگیری روش های فعال در آموزش فیزیک، موجب افزایش درک مفهومی دانش آموزان، تقویت تفکر انتقادی و علمی، بهبود نگرش نسبت به درس فیزیک و افزایش انگیزه یادگیری می گردد. دانش آموزان در این روش، مفاهیم فیزیکی را نه صرفا از طریق فرمول ها، بلکه با مشاهده، تجربه و ارتباط دادن آن ها با زندگی روزمره می آموزند. همچنین تعامل سازنده میان معلم و دانش آموز و میان خود دانش آموزان، باعث افزایش اعتمادبه نفس، مسئولیت پذیری و یادگیری مشارکتی می شود.در مجموع، نتایج این مقایسه نشان می دهد که اگرچه روش تدریس سنتی هنوز در برخی شرایط و برای انتقال مفاهیم پایه کاربرد دارد، اما استفاده هدفمند و ترکیبی از روش های تدریس فعال می تواند اثربخشی آموزش فیزیک را به طور چشمگیری افزایش دهد. بنابراین، پیشنهاد می شود معلمان فیزیک با توجه به اهداف آموزشی، ویژگی های دانش آموزان و امکانات موجود، از رویکردهای فعال و نوین آموزشی در کنار روش های سنتی بهره گیرند تا زمینه یادگیری پایدار، عمیق و انگیزشی در دانش آموزان فراهم شود.

کلیدواژه ها:

روش تدریس سنتی ، روش تدریس فعال ، آموزش فیزیک ، یادگیری مفهومی ، انگیزه یادگیری ، مشارکت دانش آموزان ، تفکر علمی