تلفیق تطبیقی فقه اسلامی و تربیت مدرن: الگویی هم افزا برای حقوق تربیتی و کرامت انسانی کودک

کودک به عنوان آینه جامعه آینده، صاحب حقوق و کرامت انسانی است و تربیت او نیازمند حمایت همه جانبه جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی می باشد. فقه اسلامی با تاکید بر کرامت ذاتی کودک، حقوق تربیتی او از جمله حق آموزش، امنیت، رشد همه جانبه و منع خشونت را تبیین کرده و مسئولیت والدین و جامعه را در این زمینه مشخص می نماید. در مقابل، رویکردهای تربیت مدرن بر استقلال تدریجی، مشارکت کودک در تصمیم گیری ها و رعایت منافع عالیه او تمرکز دارند. پژوهش حاضر با روش مروری-تطبیقی و مبتنی بر تحلیل محتوای متون فقهی معتبر (مانند تحریرالوسیله و جواهرالکلام)، اسناد بین المللی حقوق کودک (کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹) و نظریه های برجسته تربیتی (پیاژه، ویگوتسکی و نظریه های اخلاق تربیتی معاصر) به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه می توان اصول فقه اسلامی را با دستاوردهای تربیت مدرن تلفیق کرد تا الگویی هماهنگ، انسانی و کاربردی برای تربیت کودک ارائه شود. یافته های تحلیل تطبیقی نشان می دهد که میان دو رویکرد در اصول بنیادینی چون کرامت انسانی، رشد همه جانبه و حمایت از استقلال تدریجی کودک اشتراک وجود دارد، در حالی که تفاوت ها عمدتا در حدود ولایت والدین و درجه مشارکت کودک است. تلفیق این دو، از طریق تعادل میان هدایت والدین و استقلال کودک، آموزش اخلاقی در قالب فعالیت های مشارکتی و سیاست گذاری تربیتی بومی، الگویی هم افزا ارائه می دهد که می تواند برای خانواده ها، نهادهای آموزشی و سیاست گذاران کاربردی باشد.

کلیدواژه ها:

حقوق تربیتی کودک ، فقه اسلامی ، تربیت مدرن ، کرامت انسانی ، تلفیق تطبیقی ، استقلال کودک.