بازآفرینی فرهنگی گذر کهندژ سمنان با رویکرد موزه-شهر

از رویکردهایی که در طرح های شهری مد نظر قرار دارد، توجه به بافت های فرسوده و با ارزش تاریخی ست. بافت هایی سرشار از پتانسیل های بالقوه که در صورت تجدیدنظر در رابطه با مسائل و مشکلات موجود و رفع ناسازگاری کالبد و کارکردشان با پیشرفت دنیای مدرن، از نیروهای قدرتمند در توسعه ی پایدار شهر محسوب می شوند. در آغاز قرن بیست و یکم و با تغییر دیدگاه جامعه ی بشری نسبت به بافت های تاریخی فرسوده شده، یافتن نوآوری ویژه ای برای زنده سازی جریان حیات در اینگونه بافت ها، انگیزه ی اصلی نگارنده در انتخاب موضوع بوده است. در این راستا و با توجه به اعتبار واقع شدن شهر سمنان در مسیر جاده ی تهران-مشهد، تهران-ساری، بخشی از بافت تاریخی این شهر به عنوان محدوده ی پژوهش انتخاب شده است. احیاء بافت تاریخی گذر کهندژ سمنان که پیشینه ی آن به عهد ساسانی باز می گردد، ساختار اصلی این پژوهش را شکل داده و برای رسیدن به راه حل های نوین، ابتدا نقاط مثبت و منفی، کمبودها و تهدیدها و در نهایت فرصت های موجود در گذر شناخته شده و با توجه به پتانسیل بافت و اهداف تعیین شده برنامه ای متفاوت با برنامه هایمتداول در زمینه ی احیاء بافت های تاریخی ارائه شده است. محلات تاریخی ردپایی از تاریخ را در خود داشته و بیشتر از هر جنبه ی دیگری از فرهنگ گذشته و خصوصیات زندگی دوران آغاز زیست خود سخن می گویند. لذا ارزش فرهنگی نهفته در دل بافت های تاریخی از نیروی بیشتری نسبت به سایر ارزش های آن برخوردار است. همچنین این محلات بستر فضاهایی هستند که با کاربری فرهنگی و تفریحی و با رویکرد گردشگری و توجه به صنعت توریسم، می توانند در استفاده ی همگان باشند و پاسخ گوی بخشی از نیازهای شهری مردم نیز باشند. دقت در نکات ذکر شده لزوم و اهمیت مطرح کردن موضوع تغییر نگرش نسبت به بافت تاریخی را فراهم می سازد. موضوع اتخاذ سیاست بازآفرینی با کارکرد فرهنگی در فضایی شهری با نام جدید موزه شهر در دل بافت فرسوده ی کهندژ، تفاوت اصلی پروسه ی پیشروی این پژوهش با سایر طرح هایی ست که تاکنون در رابطه با بافت تاریخی سمنان ارائه گشته است. این طرح ها در قالب طرح جامع، تفصیلی، طرح های واحدهای مسکونی اجاره داری و راهبردی که تنها با نگرش برنامه ریزانه به موضوع می نگرند؛ ارائه شده است. علی رغم وجود تاریخچه ای طولانی در سابقه ی شهر سمنان، فرصت های توریستی و فرهنگی آن با بی توجهی روبه رو گشته و نسبت به شهرهای دیگر سخن کمتری از آن به میان می آید. سرمایه گذاری در میان قشر جوان و در نظر داشتن برآورده سازی نیازهای این نسل در برنامه ی فیزیکی طراحی، نتیجه ای ست که پس از مطالعه و تحقیق در زمینه ی کسب راه حلی با توانایی ارتقای چندین نیاز در ابعاد گوناگون فرهنگی و اقتصادی به نظر نگارنده رسیده است. لازم به ذکر است که مطالعات کتابخانه ای و مشاهدات میدانی و تحلیل تجربیات موفق و نامناسب موجود روند این پروسه را شکل داده است که نهایتا نتایج در قالب دو گونه نقشه ی مرمت بدنه و کف گذر و طراحی بناهای جدید با برنامه ها و کارکردهای نوین ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

بافت تاریخی فرسوده ، بازآفرینی فرهنگی ، رویکرد-استراتژی ، سیاست-مکانیزم ، احیاء ، ارتقاء فرهنگ ، موزه شهر