شکاف نظریه تا عمل در مدیریت دانش مدارس: مرور نظام مند مطالعات دو دهه اخیر

زمینه و هدف: مدیریت دانش به عنوان یکی از رویکردهای تحول آفرین در نظام های آموزشی، طی دو دهه ی گذشته توجه گسترده ای را به خود جلب کرده است. بااین حال، شکاف میان مبانی نظری این حوزه و کاربست عملی آن در مدارس همچنان یکی از چالش های جدی پژوهشگران و مدیران آموزشی محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر، مرور نظام مند مطالعات انجام شده در این زمینه و دسته بندی علل، ابعاد و پیامدهای شکاف نظریه تا عمل در مدیریت دانش مدارس است.روش شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور نظام مند انجام شد. جامعه ی پژوهش شامل کلیه ی مقالات علمی-پژوهشی منتشرشده در پایگاه های علمی داخلی و خارجی بین سال های ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ بود. پس از جستجوی هدفمند و غربالگری، ۶۸ مطالعه بر اساس معیارهای ورود انتخاب و با استفاده از الگوی پریزما تحلیل شدند.یافته ها: یافته ها در سه محور اصلی دسته بندی شد: ۱) علل شکاف شامل علل ساختاری (تمرکزگرایی، نبود انعطاف)، علل فرهنگی (مقاومت در برابر تغییر، ضعف اعتماد سازمانی)، علل فردی (آشنایی نداشتن معلمان با مفاهیم دانش محور) و علل فناورانه (کمبود زیرساخت های دیجیتال)؛ ۲) ابعاد شکاف شامل شکاف نظری-کاربردی، شکاف طراحی-اجرا و شکاف تولید-توزیع دانش؛ ۳) پیامدها شامل کاهش اثربخشی مدرسه، اتلاف سرمایه های دانشی و ناپایداری نوآوری های آموزشی.نتیجه گیری: شکاف نظریه تا عمل در مدیریت دانش مدارس پدیده ای چندبعدی و سیستمیک است که نیازمند مداخله ای یکپارچه در سطوح سیاست گذاری، برنامه ریزی درسی، تربیت معلم و فرهنگ سازمانی است. مرور مطالعات نشان می دهد بدون بومی سازی مفاهیم و زمینه سازی مشارکتی، توسل صرف به ادبیات نظری راهگشا نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

شکاف نظریه تا عمل ، مدیریت دانش ، مدارس ، یادگیری سازمانی ، مرور نظام مند