نقش «طراحی توالی مفهومی محتوا» در آموزش مدرسه ای تحلیلی شناختی بر پایه نظریه بار شناختی و تغییر مفهومی

یکی از چالش های پایدار در آموزش مدرسه ای، ناتوانی دانش آموزان در ساخت طرح واره های پایدار مفهومی علی رغم پوشش کامل محتوای کتاب درسی است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–شناختی، به بررسی نقش طراحی توالی مفهومی محتوا (Conceptual Sequencing Design) در کاهش بار شناختی اضافی و تسهیل تغییر مفهومی می پردازد. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه بار شناختی (CLT)، حافظه کاری (WM) و نظریه تغییر مفهومی استوار است. در این مقاله، مدلی مفهومی با عنوان LQSequenceLQ_{Sequence}LQSequence ارائه می شود که کیفیت یادگیری را تابعی از نسبت بار زایای ناشی از توالی مفهومی به مجموع بار شناختی درونی و اضافی می داند. نتایج تحلیل نظری نشان می دهد که عدم توجه به توالی مفهومی، حتی در محتوای علمی صحیح، منجر به انباشت بار شناختی، یادگیری سطحی و تثبیت بدفهمی ها می شود. در پایان، دلالت های اجرایی پژوهش برای برنامه ریزان درسی، معلمان و مدیران آموزشی به ویژه در دوره متوسطه دوم تبیین شده است.واژگان کلیدی: توالی مفهومی، بار شناختی، تغییر مفهومی، حافظه کاری، یادگیری معنادار