نقش آموزش و پرورش در پرورش خلاقیت دانش آموزان

خلاقیت به عنوان یکی از مهم ترین مهارت های قرن بیست و یکم، نقشی حیاتی در پیشرفت فردی، اجتماعی و اقتصادی جوامع ایفا می کند. در دنیای امروز که تغییرات سریع، پیچیدگی مسائل و نیاز به نوآوری مستمر است، نظام آموزشی دیگر نمی تواند صرفا بر انتقال دانش ایستا تمرکز کند. این مقاله به بررسی نقش محوری نظام آموزش و پرورش در شناسایی، پرورش و نهادینه سازی خلاقیت در میان دانش آموزان می پردازد. ساختار مقاله با مروری بر مبانی نظری خلاقیت آغاز می شود و سپس به بررسی نظریه های روان شناختی و تربیتی مرتبط با آن می پردازد. تمرکز اصلی بر روی عوامل سیستمی است: نقش معلم به عنوان کاتالیزور اصلی، تاثیر برنامه درسی و محتوای آموزشی، اهمیت روش های تدریس خلاق محور، و ضرورت رویکردهای نوین در ارزشیابی خلاقیت. همچنین، ابعاد محیطی شامل ساختار مدرسه، مدیریت آموزشی، و نقش حمایت کننده خانواده و فرهنگ مورد تحلیل قرار می گیرد. در ادامه، موانع ساختاری و نهادی موجود در نظام آموزشی ایران مورد نقد قرار گرفته و در نهایت، راهکارهای عملیاتی و سیاستی برای فعال سازی ظرفیت های نهفته خلاقیت ارائه می شود. یافته های این پژوهش نشان می دهد که پرورش خلاقیت نیازمند یک پارادایم تغییر در تمام سطوح نظام آموزشی است؛ از تغییر نگرش مدیریتی تا بازنگری اساسی در طراحی آموزشی و شیوه تعامل معلم و دانش آموز. موفقیت در این مسیر مستلزم حمایت قاطع نهادی، آموزش تخصصی معلمان در حوزه های تفکر واگرا و حل مسئله، و ایجاد فضایی امن برای ریسک پذیری و تجربه شکست است. این پژوهش بر این نتیجه گیری استوار است که آموزش و پرورش باید از نهاد انتقال دهنده صرف دانش به نهاد تولیدکننده ایده های نو و متفکران انتقادی تبدیل شود

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، پرورش خلاقیت ، نظام آموزشی ، تفکر انتقادی ، نوآوری ، رویکرد معلم محور ، برنامه درسی منعطف ، ارزشیابی خلاقیت