نقش هوش مصنوعی در برنامه درسی دوره ابتدایی (متمرکز بر ایران)

این مقاله پژوهشی-کاربردی ظرفیت های هوش مصنوعی را برای تحول برنامه درسی دوره ابتدایی ایران بررسی می کند. با استناد به سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران که آموزش عمومی و تدوین محتوای مرتبط را اولویت راهبردی دانسته، و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش که پرورش شایستگی های علمی-فناورانه و تربیت همه جانبه را هدف قرار داده، مفاهیم پایه ای مناسب این دوره شامل تفکر الگوریتمی، آشنایی مقدماتی با یادگیری ماشینی از طریق فعالیت های بازی محور و اصول اخلاق دیجیتال مانند حفظ حریم خصوصی، عدالت و مسئولیت پذیری شناسایی شده اند. این مفاهیم با درس کار و فناوری پایه ششم هم راستا بوده و امکان گسترش تدریجی و سن مناسب به پایه های پایین تر را دارند. ادغام هوش مصنوعی می تواند یادگیری را شخصی سازی کند، تعامل و انگیزه دانش آموزان را افزایش دهد، بازخورد لحظه ای ارائه نماید و به معلمان اجازه دهد زمان بیشتری را به جنبه های تربیتی و عاطفی اختصاص دهند. وزارت آموزش و پرورش با تشکیل کارگروه تخصصی هوش مصنوعی و برنامه ریزی برای اجرای آزمایشی برنامه درسی مدرسه محور در بخشی از مدارس ابتدایی، در صدد محرومیت زدایی آموزشی، تجهیز زیرساخت های دیجیتال و تدوین سند جامع ورود هوش مصنوعی به نظام تعلیم و تربیت است. موفقیت این ادغام وابسته به غلبه بر موانع زیرساختی به ویژه در مناطق محروم، مدیریت چالش های اخلاقی نظیر سوگیری الگوریتمی و حفاظت از داده های دانش آموزی، و اجرای برنامه های هدفمند توانمندسازی معلمان از طریق دوره های ضمن خدمت است. رویکرد انسان محور یونسکو در چارچوب شایستگی های هوش مصنوعی نیز می تواند الگویی مناسب برای انطباق فناوری با ارزش های فرهنگی و تربیتی ایران باشد. در نهایت، این تحول هوشمندانه می تواند سواد دیجیتال، تفکر نقادانه، خلاقیت و عدالت آموزشی را ارتقا دهد و نظام تعلیم و تربیت کشور را با نیازهای عصر دیجیتال هم راستا سازد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی آموزشی ، برنامه درسی ابتدایی ، سواد دیجیتال ، تفکر محاسباتی