نقش محیط آموزشی شاد در افزایش انگیزه یادگیری دانش آموزان ابتدایی

دوره ابتدایی به عنوان سنگ بنای نظام آموزشی، نقشی حیاتی در شکل دهی به نگرش ها، هویت و انگیزه درونی دانش آموزان نسبت به یادگیری ایفا می کند. در این مرحله حساس از رشد، محیط آموزشی صرفا محلی برای انتقال اطلاعات نیست، بلکه بستری است که عواطف، احساسات و روابط اجتماعی دانش آموزان را شکل می دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش حیاتی "محیط آموزشی شاد" در تقویت "انگیزه یادگیری" در دانش آموزان مقطع ابتدایی انجام شده است. مفهوم محیط آموزشی شاد فراتر از فضایی صرفا سرگرم کننده است؛ این مفهوم به سیستمی اطلاق می شود که در آن احساس امنیت روانی، تعلق خاطر، احترام متقابل و لذت از فرآیند یادگیری وجود دارد.این مقاله با اتخاذ رویکردی تحلیلی–توصیفی و بهره گیری از مبانی نظری روان شناسی تربیتی و علوم پرورشی، به بررسی چگونگی تاثیرگذاری مولفه های مختلف محیط شاد بر ابعاد انگیزش درونی و بیرونی می پردازد. در ادبیات پژوهشی، تاکید روزافزونی بر این نکته وجود دارد که هیجانات مثبت نه تنها فراگیرنده را پذیرای محتوا می کنند، بلکه موجب تثبیت یادگیری و تعمیق آن می شوند. شادی و احساس مثبت در مدرسه، عاملی کلیدی در فعال سازی مکانیسم های پاداش در مغز و افزایش میزان مشارکت فعال دانش آموزان است.نتایج تحلیلی این پژوهش نشان می دهد که بین وجود مولفه های محیط شاد (مانند روابط مثبت معلم و دانش آموز، انعطاف پذیری برنامه درسی، فضای فیزیکی دلپذیر و فرهنگ احترام) و افزایش معنادار انگیزه درونی دانش آموزان برای کشف و یادگیری، رابطه مستقیمی وجود دارد. هنگامی که کودکان احساس کنند در مدرسه ارزشمند هستند و یادگیری تجربه ای لذت بخش است، نیاز آن ها به پاداش های بیرونی (مانند نمره یا تشویق صرف) کاهش یافته و یادگیری به یک هدف ذاتی تبدیل می شود.پیامدهای کاربردی این یافته ها برای نظام آموزش ابتدایی ایران حاکی از لزوم بازنگری در رویکردهای صرفا محتوا-محور و حرکت به سمت رویکردهای انسان محور است. مدیران مدارس، معلمان و سیاست گذاران باید محیط مدرسه را به مثابه یک اکوسیستم پرورشی در نظر بگیرند که در آن سلامت روانی و هیجانی دانش آموزان، مقدمه ای برای موفقیت تحصیلی است. تمرکز بر آموزش مهارت های عاطفی-اجتماعی و فراهم سازی زمینه های لازم برای مشارکت فعال در کلاس درس، از جمله راهکارهای اساسی برای تحقق این هدف محسوب می شوند. این مقاله در نهایت استدلال می کند که سرمایه گذاری بر شادی محیط آموزشی، سرمایه گذاری مستقیم بر آینده یادگیری و بهزیستی روانی نسل آینده است.

کلیدواژه ها:

محیط آموزشی شاد ، انگیزه یادگیری ، آموزش ابتدایی ، بهزیستی روانی ، مشارکت تحصیلی