توسعه و ارزیابی چارچوب کاربرد یادگیری مبتنی بر طراحی در فضاهای یادگیری تعاملی و امکانات مدرسه

یادگیری مبتنی بر طراحی (DBL) به عنوان یک رویکرد ساختارگرا و یادگیرنده محور، پتانسیل بالایی برای یکپارچه سازی در فضاهای یادگیری تعاملی و امکانات مدرسه دارد. این پژوهش با هدف توسعه و ارزیابی یک چارچوب مفهومی-عملیاتی برای کاربرد موثر رویکرد DBL در محیط های آموزشی تعاملی و با استفاده از امکانات فیزیکی و دیجیتال مدرسه انجام شد. روش پژوهش، ترکیبی (آمیخته) اکتشافی متوالی بود. در فاز کیفی، با استفاده از روش مطالعه موردی چندگانه و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ معلم مجرب و ۱۰ طراح آموزشی، مولفه های بالقوه چارچوب استخراج شد. در فاز کمی، چارچوب اولیه در قالب یک مدل پیشنهادی ارائه و با روش دلفی فازی در سه راند توسط ۲۰ متخصص برنامه ریزی درسی و فناوری آموزشی اعتبارسنجی شد. سپس چارچوب نهایی در یک طرح شبه آزمایشی با شرکت ۶۰ دانش آموز پایه هشتم در دو گروه آزمایش و کنترل به مدت ۱۲ جلسه اجرا و تاثیر آن بر خلاقیت، نگرش به یادگیری و درک مفاهیم پیچیده ریاضی ارزیابی شد. یافته ها نشان داد چارچوب توسعه یافته از شش مولفه اصلی تشکیل شده است: ۱) طراحی مسئله های معتبر و مرتبط با زندگی، ۲) یکپارچه سازی امکانات فیزیکی و دیجیتال مدرسه، ۳) نقش تسهیل گری معلم، ۴) فرآیند تکرارشونده طراحی-ساخت-بازتاب، ۵) همکاری و اجتماع یادگیری، و ۶) ارزشیابی تکوینی و مستمر. ارزیابی مدل دلفی نشان دهنده توافق بالا (میانگین ۰/۸۲) بین خبرگان بر روی مولفه ها بود. نتایج آزمون تجربی نیز حاکی از بهبود معنادار نمرات گروه آزمایش در متغیرهای خلاقیت و درک مفهومی نسبت به گروه کنترل بود. این چارچوب می تواند به عنوان نقشه راهی برای معلمان و طراحان آموزشی جهت بهره گیری نظام مند از رویکرد DBL و غنی سازی محیط های یادگیری تعاملی در مدارس مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر طراحی ، فضاهای یادگیری تعاملی ، چارچوب آموزشی ، امکانات مدرسه ، طراحی آموزشی.