تحلیل سیاست های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در مواجهه با شبکه های نوپدید فرهنگی و چالش تشتت سیاست گذاری

در حالی که شبکه های نوپدید فرهنگی به بازیگران اصلی و غیر قابل انکار در شکل دهی به افکار، هنجارها و سبک زندگی عمومی تبدیل شده اند، نظام سیاست گذاری فرهنگی کشور در مواجهه با این پدیده با یک گسست ساختاری جدی مواجه است. پژوهش حاضر به کالبدشکافی معضل تشتت سیاست گذاری با محوریت نقش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می پردازد و هدف اصلی آن، شناسایی ریشه های ساختاری و پیامدهای عملکردی این ناهماهنگی است که توان حکمرانی فرهنگی دولت را در یکی از حساس ترین عرصه ها تضعیف کرده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و روش توصیفی-تحلیلی بر پایه مرور نظام مند منابع علمی و تحلیل محتوای اسناد بالادستی استوار است. یافته ها نشان می دهد این گسست سیاستی از یک مثلث سه گانه نشات می گیرد: تداخل وظایف و تعارضات نهادی میان بازیگران متعدد، ابهام در اسناد قانونی و تقسیم کار و تاخر مزمن سیاست گذاری در برابر سرعت سرسام آور تحولات فناورانه. این وضعیت به کاهش اثربخشی سیاست ها، سردرگمی کنشگران فرهنگی و واگذاری میدان به حکمرانی الگوریتمی پلتفرم های خارجی منجر شده است. در نهایت مقاله استدلال می کند که برون رفت از این چالش نه در حذف بازیگران بلکه در یک بازآرایی ساختاری نهفته است؛ گذار از مدل سنتی حکمرانی سلسله مراتبی به یک مدل حکمرانی شبکه ای. در این مدل نقش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از یک نهاد اجرایی-نظارتی به یک «هماهنگ کننده و تسهیل گر (Orchestrator)» بازتعریف می شود تا بتواند اجماع و هم افزایی میان نهادهای متکثر ایجاد کند.

کلیدواژه ها:

سیاست گذاری فرهنگی ، تشتت سیاست گذاری ، شبکه های نوپدید فرهنگی ، حکمرانی فرهنگی ، حکمرانی شبکه ای