تغییرات سازمانی و نقش مکانیسمهای دفاعی روانشناختی در مقاومت کارکنان

هدف: تغییرات سازمانی پدیده ای اجتناب ناپذیر در دنیای کسب وکار مدرن، هستند اما اغلب با مقاومت کارکنان مواجه می شوند. پژوهش های موجود عمدتا مقاومت را از دیدگاه های شناختی-رفتاری و موقعیتی تحلیل کرده اند و به ریشه های عمیق تر روانشناختی آن کمتر پرداخته اند. هدف این تحقیق ارائه یک چارچوب مفهومی جدید برای تبیین مقاومت در برابر تغییر از منظر روان تحلیلی، با تمرکز بر نقش مکانیسم های دفاع روانشناختی است. روش شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و با رویکرد مرور یکپارچه ادبیات انجام شده است. یافته ها: تغییر سازمانی به عنوان یک عامل تهدیدکننده برای ثبات روانی، هویت شغلی و احساس کنترل کارمند، اضطراب قابل توجهی برمی انگیزد. کارکنان به طور ناخودآگاه برای مدیریت این اضطراب از مکانیسم های دفاعی مختلفی مانند انکار، فرافکنی، دلیل تراشی، جابجایی و واکنش وارونه استفاده می کنند. این پژوهش نشان می دهد که چگونه هر یک از این مکانیسم ها می توانند به شکل رفتارهای مقاومتی خاصی مانند بی توجهی، سرزنش مدیران، توجیه ناکارآمدی و پرخاشگری ظاهر شود. در نهایت، یک مدل مفهومی ارائه شده است که فرآیند تبدیل تهدید ناشی از تغییر به مقاومت رفتاری از طریق مکانیسم های دفاعی را ترسیم می کند و نقش متغیرهای میانجی (مانند فرهنگ سازمانی و سبک رهبری) را در این فرآیند مشخص می سازد. نتیجه گیری: این چارچوب درک عمیق تری از مقاومت کارکنان ارائه می دهد و آن را نه صرفا یک رفتار مخرب، بلکه یک واکنش روانی برای حفظ تمامیت خود (Ego) تلقی می کند. مدیران با شناخت این فرآیندهای ناخودآگاه می توانند با هدف بهره وری در سازمان، راهبردهای مداخله ای موثرتری را طراحی کنند که به جای تمرکز بر سرکوب رفتار، به مدیریت اضطراب و ایجاد امنیت روانی کارکنان بپردازد. این دیدگاه افق های جدیدی را برای پژوهش های آتی در حوزه مدیریت تغییر و رفتار سازمانی می گشاید.

کلیدواژه ها:

تغییر سازمانی ، مقاومت در برابر تغییر ، مکانیسم های دفاع روانشناختی ، روانشناسی سازمانی