بررسی جامع اثر تنوع گونهای کنه های خاکزی مجموعه بوستان های بهاران منطقه ۱۷ شهری تهران با توجه به خصوصیات اجزای خاک

خاک های شهری به ویژه در کلان شهرهایی با پیچیدگی های محیطی نظیر تهران به عنوان اکوسیستم هایی پویا اما تحت تنش های شدید آنتروپوژنیک میزبان تنوع زیستی پنهانی هستند که نقش های اکولوژیک حیاتی از جمله تجزیه مواد آلی، چرخه عناصر غذایی و تنظیم جمعیت های میکروبی را بر عهده دارند. این پژوهش با رویکردی جامع و در قالب یک مطالعه میدانی و آزمایشگاهی دقیق، به بررسی ساختار جامعه غنای گونه ای و الگوهای پراکنش کنه های خاکزی با تاکید بر راسته های Oribatida و Mesostigmata در مجموعه بوستان های بهاران واقع در منطقه ۱۷ شهرداری تهران پرداخته است. این منطقه به دلیل تراکم بالای بافت مسکونی، همجواری با شریان های اصلی ترافیکی و سابقه فعالیت های صنعتی بستری منحصر به فرد برای مطالعه پاسخ های زیستی فون خاک خاک شهری فراهم می آورد. در این مطالعه طی یک دوره یک ساله نمونه برداری های فصلی از چهار ریززیستگاه متفاوت شامل پای درختان توت (Morus alba)، چنار (Platanus orientalis)، نارون (Ulmus sp) و فضاهای باز چمن کاری شده انجام پذیرفت. همزمان پارامترهای فیزیکوشیمیایی خاک شامل اسیدیته (pH)، هدایت الکتریکی (EC)، درصد کربن آلی (OC)، بافت خاک و غلظت فلزات سنگین سرب (Pb)، روی (Zn) و کادمیوم (Cd) اندازه گیری شد. نتایج حاصل از شناسایی ۳۸۵۰ نمونه کنه نشان داد که راسته Oribatida با ۵۶ درصد فراوانی نسبی گروه غالب را تشکیل می دهد اگرچه تنوع گونه ای آن تحت تاثیر آلودگی های محیطی کاهش یافته است. گونه های Tectocepheus velatus و Scheloribates fimbriatus به عنوان گونه های یوریاک و مقاوم به تنش های شهری بیشترین شاخص غالبیت را به خود اختصاص دادند. در میان کنه های Mesostigmata خانواده Laelapidae و گونه Gaeolaelaps aculeifer فراوان ترین شکارگرهای خاکزی بودند. آنالیز تطبیقی کانونیکال (CCA) آشکار ساخت که غلظت سرب و فشردگی خاک (Bulk Density) مهم ترین عوامل محدود کننده تنوع زیستی در حاشیه بوستان ها هستند، در حالی که میزان ماده آلی خاک در پای درختان توت همبستگی مثبت معنی داری با افزایش غنای گونه ای و تعادل اکولوژیک جامعه کنه ها دارد. این پژوهش با تایید نقش کنه های خاکزی به عنوان شاخص های زیستی حساس، پیشنهادی راهبردی جهت مدیریت پسماند سبز لاشبرگ ها و اصلاح خاک های آلوده در فضاهای سبز جنوب تهران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تنوع گونهای ، کنه های خاکزی ، خصوصیات خاک ، شهرداری منطقه ۱۷