مطالعه کیفی تجارب زیسته دبیران زیست شناسی از محتوای کتاب های درسی با تاکید بر معیارهای محتوایی برنامه درسی

پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان بهره مندی کتاب های درسی زیست شناسی دوره ی دوم متوسطه از معیارهای هفت گانه محتوایی ارنشتاین و هانکینز بر اساس تجربه زیسته ی دبیران انجام شده است. در جمع آوری اطلاعات از ابزار مصاحبه ی نیمه ساختاریافته بهره گرفته شد. جامعه ی آماری شامل کلیه ی دبیران زیست شناسی دوره ی دوم متوسطه ی شهرستا ن های کاشان و آران وبیدگل در سال تحصیلی ۱۴۰۳- ۱۴۰۲ بود. به منظور نمونه گیری از دبیران از روش هدفمند گلوله برفی استفاده شد و تا اشباع نظری ادامه یافت. روایی توسط متخصصین و پایایی ابزار با استفاده از چهار معیار لینکن و گوبا تایید شد. در تجزیه و تحلیل داده ها نیز از روش نظام مند استراوس و کوربین استفاده شده است؛ به این صورت که داده ها طی سه مرحله، کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) شد. با بررسی دقیق کدها مشخص شد کدهای محوری؛ «عدم علاقه به محتوا» مربوط به معیار علاقه، «اهمیت پایین محتوا» مربوط به معیار اهمیت و «عدم صحت و اصالت متن کتاب ها» مربوط به معیار اعتبار بیش ترین مضامین مورد توجه مولفین بوده اند. کم ترین توجه نیز متعلق به کدهای محوری؛ «مشوق بودن محتوا در کار گروهی» مربوط به معیار خودکفایی، «متناسب بودن محتوا نسبت به مسائل ایدئولوژیک» در معیار امکان پذیری و «به روز بودن محتوا» در معیار اعتبار می باشد. در نهایت می توان گفت، در تهیه و تنظیم محتوای کتاب های زیست شناسی، اصول تعیین محتوا به خوبی رعایت نشده است؛ لذا پیشنهاد می شود متناسب با پیشرفت های جهانی علم زیست شناسی، نیاز واقعی زندگی فراگیران و بهره گیری از امکانات محدود موجود در مدارس، در سرفصل ها و متون کتاب های مذکور، بازنگری و اصلاح صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

ارنشتاین و هانکینز ، معیارهای محتوا ، کتاب های درسی زیست شناسی ، دوره ی دوم متوسطه ، تجارب زیسته