تاثیر تحریم و شوک های اقتصادی بر حمل و نقل ایران با رویکرد VECM

این پژوهش به تحلیل اثر تحریم ها و شوک­های اقتصادی، بر بخش حمل ونقل ایران می پردازد. هدف اصلی، شناسایی و واکاوی سازوکار انتقال این اثرات از طریق کانال نرخ ارز و تمایز بین واکنش های بلندمدت و کوتاه مدت متغیرهای کلیدی این بخش است. مطالعه حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کمی انجام شده است. برای دستیابی به اهداف تحقیق، از مدل تصحیح خطای برداری (VECM) و داده های فصلی سه متغیر شاخص قیمت مصرف کننده بخش حمل ونقل، ارزش افزوده بخش حمل ونقل و نرخ ارز طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ استفاده شده است. پس از اطمینان از درجه یک بودن انباشتگی متغیرها با آزمون­ADF، وجود رابطه تعادلی بلندمدت با آزمون هم انباشتگی یوهانسون بررسی و سپس برآورد مدل و تحلیل توابع عکس العمل آنی صورت پذیرفت. نتایج آزمون هم انباشتگی، وجود یک رابطه تعادلی بلندمدت پایدار بین متغیرها را تایید کرد. برآورد بردار هم انباشتگی نشان داد نرخ ارز با ضریب ۱.۶۱ مهم ترین عامل تعیین کننده تورم حمل ونقل در بلندمدت است. در مقابل، ارزش افزوده این بخش دارای اثر کاهنده معنادار بر قیمت ها است. در کوتاه مدت، شاخص قیمت حمل ونقل با ضریب تصحیح خطای ۰.۰۵۸-، متغیر اصلی تعدیل کننده انحرافات از مسیر تعادلی بلندمدت شناخته شد و تغییرات نرخ ارز با یک وقفه فصلی، اثر مستقیم و قوی بر تورم این بخش داشت. تحلیل توابع عکس العمل آنی آشکار ساخت که شوک نرخ ارز موجب افزایشی سریع، شدید و پایدار در شاخص قیمت حمل ونقل می شود، در حالی که اثر آن بر ارزش افزوده بخش، خفیف، زودگذر و در بلندمدت خنثی است. یافته ها به وضوح نشان می دهد که تحریم ها عمدتا از طریق ایجاد بی ثباتی و شوک در بازار ارز، بخش حمل ونقل را تحت تاثیر قرار می دهند و کانال غالب انتقال این اثرات، کانال هزینه و تورم وارداتی است، نه کانال تغییرات فعالیت واقعی اقتصادی. این نتایج بر ضرورت اتخاذ سیاست های فعالانه برای کاهش وابستگی ارزی، مدیریت ریسک نرخ ارز و افزایش تاب آوری بخش حمل ونقل در برابر نوسانات ناشی از تحریم ها تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

تحریم اقتصادی ، بخش حمل ونقل ، مدل تصحیح خطای&shy ، برداری&shy ، ، نرخ ارز ، تورم حمل ونقل ، ارزش افزوده حمل&shy ، و&shy ، نقل