بررسی نقش روش های تدریس مشارکتی در ارتقاء یادگیری و سلامت روان معلمان

مفهوم یادگیری در دوران معاصر، از انتقال صرف اطلاعات به سوی فرآیندی پویا، تعاملی و دانش آموز‑محور تحول یافته است که در این میان، روش های تدریس مشارکتی به عنوان یکی از موثرترین رویکردها برای دستیابی به اهداف عمیق تربیتی شناخته می شوند. این روش ها که بر تعامل گروهی، هم فکری، مسئولیت پذیری جمعی و ساختن اجتماعی دانش تاکید دارند، صرفا به بهبود عملکرد تحصیلی و افزایش عمق یادگیری محدود نبوده و تاثیرات گسترده تری را بر تمامی ارکان نظام آموزشی، به ویژه خود معلمان، بر جای می گذارند. اهمیت پرداختن به این شیوه های تدریس، فراتر از ارتقاء نمرات و محفوظات دانش آموزان است؛ چرا که ماهیت مشارکتی کلاس درس، تعاملات حرفه ای و اجتماعی معلمان را نیز دستخوش تغییر می کند. معلم در این رویکرد، از جایگاه سخنران و تنها منبع دانش، به جایگاه تسهیل گر، راهنما و عضو همراه گروه های یادگیری تبدیل می شود. این تغییر نقش، اگرچه در نگاه نخست ممکن است چالش برانگیز به نظر رسد، اما به طور بنیادین از انزوای حرفه ای معلم می کاهد و او را در شبکه ای از روابط پویا با دانش آموزان قرار می دهد. چنین پویایی و ارتباط متقابلی، منبع غنی از بازخوردهای مثبت، احساس اثربخشی و کارآمدی را برای معلم به ارمغان می آورد که خود از مهم ترین مولفه های تامین کننده سلامت روان در محیط کار محسوب می شود. مسئله اصلی این است که در بسیاری از پژوهش ها و برنامه های درسی، تاکید عمدتا بر نقش روش های مشارکتی بر پیشرفت تحصیلی یادگیرندگان بوده و تاثیرات عمیق این تعاملات پویا بر وضعیت روانی، انگیزش شغلی و رضایت مندی معلمان، به عنوان کنشگران اصلی این فرآیند، کمتر مورد واکاوی قرار گرفته است. این غفلت نظری و عملی در حالی است که سلامت روان معلمان، پیش نیازی ضروری برای هرگونه تحول کیفی در آموزش و پرورش است و معلمی که از شادکامی و آرامش روانی برخوردار نباشد، توانایی لازم برای خلق موقعیت های یادگیری پرشور و مشارکتی را نخواهد داشت. از این رو، ضروری است تا نگاهی جامع و دوسویه به این مقوله داشته باشیم و روشن سازیم که چگونه به کارگیری روش های تدریس مشارکتی، ضمن ارتقاء کیفیت یادگیری، می تواند با کاهش فشار روانی ناشی از نقش سنتی معلمی و جایگزینی آن با حس پویایی و ارتباط سازنده، به ارتقاء سلامت روان معلمان نیز منجر شود.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس مشارکتی ، یادگیری ، سلامت روان معلمان ، تعامل گروهی ، تسهیل گری