تبیین جایگاه مهارت های قرن بیست ویکم در برنامه های درسی مدارس

پژوهش حاضر با رویکرد مروری و کتابخانه ای به تبیین جایگاه مهارت های قرن بیست ویکم در برنامه های درسی مدارس پرداخته است. در عصری که با تغییرات شتابان فناورانه، تحول در ماهیت مشاغل، جهانی شدن و پیچیدگی روزافزون مسائل اجتماعی و زیست محیطی مواجهیم، نظام های آموزشی با پرسش بنیادینی روبرو هستند: فارغ التحصیلان امروز برای زندگی، کار و مشارکت موثر در جامعه فردا به چه دانش، مهارت و نگرش هایی نیاز دارند؟ پاسخ به این پرسش، مفهوم «مهارت های قرن بیست ویکم» را به یکی از محوری ترین مباحث برنامه درسی تبدیل کرده است. یافته های این مطالعه نشان می دهد که این مهارت ها، طیف گسترده ای از شایستگی ها را در سه حوزه اصلی شامل شایستگی های یادگیری و نوآوری (تفکر انتقادی، خلاقیت، همکاری، ارتباط)، شایستگی های سواد اطلاعاتی، رسانه ای و فناوری، و شایستگی های زندگی و شغلی (انعطاف پذیری، خودمدیریتی، مسئولیت پذیری، رهبری) در بر می گیرند. مرور نظام مند منابع، چهار چالش اصلی را در مسیر گنجاندن این مهارت ها در برنامه های درسی مدارس آشکار می سازد: چالش مفهوم پردازی و فقدان اجماع نظری، چالش سنجش و ارزشیابی، چالش تربیت معلم و توسعه حرفه ایی، و چالش ساختاری و اجرایی. در پاسخ به این چالش ها، سه رویکرد اصلی برای تلفیق این مهارت ها در برنامه درسی قابل شناسایی است: رویکرد افزودن (اضافه کردن واحدهای درسی مجزا)، رویکرد تلفیق (ادغام در محتوا و روش های موجود)، و رویکرد تحول (بازطراحی بنیادین برنامه درسی). در پایان، بر اساس یافته های نظری، دلالت هایی برای بازنگری در برنامه درسی ملی، توانمندسازی معلمان، اصلاح روش های ارزشیابی، و طراحی محیط های یادگیری در نظام آموزشی ایران ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مهارت های قرن بیست ویکم ، برنامه درسی ، مدارس