شکاف دیجیتالی جدید: آیا هوش مصنوعی نابرابری آموزشی را تشدید می کند یا از بین می برد؟

ظهور سریع و گسترده هوش مصنوعی (AI) و مدل های زبانی بزرگ، پارادایم های آموزشی را در سطح جهانی دگرگون کرده است. در حالی که پیش از این، «شکاف دیجیتالی» عمدتا به معنای دسترسی یا عدم دسترسی به اینترنت و سخت افزار بود، امروز ما با «شکاف دیجیتالی جدید» یا «شکاف هوش مصنوعی» مواجه هستیم. این شکاف نوین، نه تنها بر سر دسترسی، بلکه بر سر توانایی بهره برداری موثر، کیفیت الگوریتم ها و سواد الگوریتمی استوار است. این مقاله با رویکردی انتقادی و تحلیلی بررسی می کند که آیا هوش مصنوعی به عنوان یک «تعدیل کننده بزرگ» عمل کرده و آموزش شخصی سازی شده را برای همگان دموکراتیزه می کند، یا اینکه به عنوان یک «تشدیدکننده نابرابری»، فاصله میان دانش آموزان برخوردار و محروم را عمیق تر می سازد. با بررسی زیرساخت های فنی، سواد دیجیتالی معلمان، و سوگیری های داده ای، به ویژه در بستر نظام آموزشی ایران، استدلال می شود که بدون مداخله سیاست گذارانه هوشمند، هوش مصنوعی پتانسیل بالایی برای تشدید «اثر متیو» (ثروتمندان ثروتمندتر می شوند) در آموزش دارد. در این راستا به نظرات و پژوهش های محققان ایرانی ارجاع داده شده تا بومی سازی چالش ها صورت پذیرد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها:شکاف دیجیتالی جدید ، هوش مصنوعی در آموزش ، نابرابری آموزشی ، عدالت آموزشی ، سواد الگوریتمی ، زیرساخت های فناورانه ایران ، دموکراتیزاسیون دانش ، معلم یارهای هوشمند.