بازاندیشی اخلاقی سنجش و ارزیابی دانش آموزان با بهره گیری از هوش مصنوعی مولد

ظهور هوش مصنوعی مولد (Generative AI) به مثابه یک نقطه عطف تاریخی در نظام های آموزشی جهان و ایران، پارادایم های سنتی سنجش و ارزیابی را با چالش های بنیادین مواجه کرده است. روش های کلاسیک ارزیابی که عمدتا بر بازخوانی محفوظات و تولید متون نوشتاری استوار بودند، اکنون در برابر ابزارهایی که قادرند در کسری از ثانیه پیچیده ترین پاسخ ها را تولید کنند، کارایی و اعتبار خود را از دست داده اند. این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی، به واکاوی الزامات اخلاقی بازطراحی نظام سنجش در عصر هوش مصنوعی می پردازد. استدلال اصلی مقاله بر این است که ممنوعیت استفاده از این ابزارها نه ممکن است و نه مطلوب؛ بلکه راهکار در بازتعریف مفاهیمی چون «اصالت اثر»، « آموزشی» و «عاملیت انسانی» نهفته است. در این پژوهش ضمن بررسی چالش هایی نظیر سرقت علمی نوین، سوگیری های الگوریتمیک و حریم خصوصی داده ها، پیشنهاداتی برای گذار از «سنجش یادگیری» به «سنجش برای یادگیری» با عاملیت مشترک انسان و ماشین ارائه می شود. نتایج نشان می دهد که ادغام اخلاقی هوش مصنوعی در ارزیابی، نیازمند تغییر تمرکز از محصول نهایی به فرآیند تفکر و استدلال است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: هوش مصنوعی مولد ، اخلاق در ارزیابی ، سنجش فرآیند محور ، اصالت علمی ، عدالت آموزشی ، عاملیت انسانی ، سوگیری الگوریتمیک.