معماری همدلی: چگونه فضای فیزیکی کلاس بر رفتار اجتماعی دانش آموزان اثر می گذارد؟

در عصر حاضر، پارادایم های آموزشی از تمرکز صرف بر انتقال دانش به سمت پرورش مهارت های اجتماعی-عاطفی، به ویژه همدلی، تغییر جهت داده اند. “معماری همدلی” رویکردی نوین در طراحی فضاهای آموزشی است که بر تعامل متقابل میان کالبد فیزیکی محیط و روان شناسی رفتار کاربر تاکید دارد. این پژوهش با هدف واکاوی تاثیر مولفه های معماری داخلی کلاس درس بر ارتقای رفتارهای جامعه یار و کاهش پرخاشگری تدوین شده است. فضای فیزیکی کلاس، فراتر از یک ظرف برای فعالیت های آموزشی، به عنوان “معلم سوم” عمل کرده و پیام های پنهانی درباره نحوه تعامل، سلسله مراتب قدرت و ارزش های اجتماعی به دانش آموزان مخابره می کند. نتایج بررسی متون و پژوهش های میدانی نشان می دهد که متغیرهایی نظیر چیدمان مبلمان، کیفیت نورپردازی، آکوستیک، رنگ شناسی و تراکم فضایی، همبستگی معناداری با سطح تعاملات همدلانه دارند. فضاهای انعطاف پذیر با خطوط منحنی، استفاده از عناصر بیوفیلیک (طبیعت گرایی) و کنترل آلودگی صوتی، با کاهش سطح کورتیزول و استرس محیطی، بستر لازم برای درک احساسات دیگران و گفتگوهای سازنده را فراهم می آورند. در مقابل، کلاس های سنتی با چیدمان ردیفی و نور مصنوعی نامناسب، با تقویت حس انزوا و رقابت منفی، مانع از شکل گیری پیوندهای عاطفی عمیق میان همسالان می شوند (مرتضوی و همکاران، ۱۴۰۱).

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی معماری همدلی ، روان شناسی محیط ، رفتار جامعه یار ، طراحی فضای آموزشی ، تعاملات دانش آموزی ، تنظیم هیجان ، آکوستیک کلاس ، بیوفیلیا.