تاثیر آموزش مهارت های خودشفقتی به مربیان و مشاوران بر اضطراب امتحان و خودپنداره تحصیلی دانش آموزان: یک مطالعه شبه آزمایشی

اضطراب امتحان و خودپنداره تحصیلی منفی از موانع اصلی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان محسوب می شوند. با توجه به نقش محوری مربیان و مشاوران در محیط های آموزشی، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مهارت های خودشفقتی به این گروه بر کاهش اضطراب امتحان و بهبود خودپنداره تحصیلی دانش آموزان انجام شد. این مطالعه به روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری شامل مربیان و مشاوران مدارس متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بود. از این جامعه، ۴۰ نفر به صورت هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش برنامه مداخله ای خودشفقتی (برگرفته از پروتکل نف، ۲۰۰۳) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند. قبل و بعد از مداخله، اضطراب امتحان (با پرسشنامه اضطراب امتحان اسپیلبرگر، ۲۰۱۰) و خودپنداره تحصیلی (با پرسشنامه خودپنداره تحصیلییسیسن چن، ۲۰۰۴) در بین دانش آموزان تحت نظر این مربیان و مشاوران (هر نفر ۵ دانش آموز، در کل ۲۰۰ دانش آموز) اندازه گیری شد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین گروه های آزمایش و کنترل از نظر ترکیب متغیرهای وابسته (اضطراب امتحان و خودپنداره تحصیلی) تفاوت معناداری وجود دارد (۰.۰۰۱>P، ۴۷.۸۲F=). به طور خاص، آموزش خودشفقتی به مربیان و مشاوران منجر به کاهش معنادار اضطراب امتحان (۰.۰۰۱>P، ۶۳.۱۵F=) و بهبود معنادار خودپنداره تحصیلی (۰٫۰۰۱>P، ۵۸٫۷۴F=) در دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد. یافته ها موید این فرضیه است که ارتقای ظرفیت خودشفقتی در مربیان و مشاوران می تواند به عنوان یک مکانیسم موثر، از طریق بهبود کیفیت تعامل و فضای حمایتی کلاس، به کاهش آشفتگی هیجانی و تقویت نگرش های مثبت نسبت به خود تحصیلی در دانش آموزان بینجامد. بنابراین، گنجاندن آموزش های خودشفقتی در برنامه های توسعه حرفه ای کارکنان آموزشی پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

خودشفقتی ، مشاوران ، اضطراب امتحان ، خودپنداره تحصیلی ، دانش آموزان.