شناسایی مولفه های برنامه درسی موثر در آموزش و یادگیری

در نظام های آموزشی، جامع نگری و مواجهه همه جانبه، عمیق و دقیق با پدیده برنامه درسی، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. در طول تاریخ برنامه درسی تلاش های زیادی از سوی صاحبنظران این رشته صورت گرفته است که موجب غنای هرچه بیشتر آن گردیده است. ازجمله مهمترین این تلاش ها که از مفاهیم و مباحث نسبتا تازه و ارزشمند برنامه درسی است، اشاره به سه نوع برنامه درسی است که در مدارس به طور همزمان اجرا می شود؛ این سه نوع برنامه عبارت اند از: برنامه درسی آشکار یا رسمی، برنامه درسی پنهان یا ضمنی و برنامه درسی مغفول. به جز برنامه درسی آشکار که حاوی هدف ها، محتوی و روش های آشکار و منتشرشده ی موردحمایت نظام آموزشی یا همان برنامه درسی رسمی است، برنامه درسی پنهان و مغفول نیز در مدارس آموزش داده می شوند. آموزش برنامه درسی مغفول و پنهان بدین معناست که دانش آموزان در جریان حضور در نظام آموزشی و شکل گیری دامنه تجربه هایشان، تحت تاثیر این دو برنامه قرار می گیرند. در این میان مفهوم برنامه درسی مغفول یا پوچ دعوت آشکاری است به توجه دقیق و عمیق به مواد و موضوع های درسی یا فرایندهای فرهنگی که در سایه گزینش و تصمیم برنامه ریزی درسی از دستور کار نظام آموزش حذف شده و لذا دانش آموزان از آموختن تجربه های مرتبط با آن ها محروم می مانند. پیام برنامه درسی مغفول برای برنامه ریزان درسی آن است که این تصمیم گیری ها باید هوشیارانه و با توجه به نیازها و ضرورت های حال و آینده ی فردی و اجتماعی افراد اتخاذ شود و برنامه ریز گرفتار آفت عادت و سنت ها نشود (مهرمحمدی و همکاران، ۱۳۹۱). بنابراین، با توجه به رسالت نظام های آموزشی در تعلیم و تربیت انسان های کامل، جامع نگری به برنامه درسی و توجه به ابعاد مختلف تربیتی در آن ضروری می-نماید. بااین حال در گستره نظام آموزشی کشور خود با موضوعاتی و مسائلی مواجه هستیم که در برنامه درسی مورد غفلت واقع شده اند و ذیل مفهوم برنامه درسی مغفول قرار می گیرند. درواقع برنامه درسی مغفول یا مفقود عبارت است از آنچه تعمدا یا ناآگاهانه در درس از قلم افتاده است(فتحی واجارگاه، ۱۳۹۴).

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، برنامه درسی مغفول شده ، دانش آموزان ، مدارس