کاربرد واقعیت افزوده و واقعیت مجازی در ارتقای یادگیری فعال و خلاق دانش آموزان

فناوری های واقعیت افزوده (AR) و واقعیت مجازی (VR) به عنوان پارادایم های نوظهور در حوزه آموزش، پتانسیل عظیمی برای متحول ساختن فرایندهای یاددهی-یادگیری دارند. این مقاله علمی-پژوهشی به بررسی عمیق نحوه بهره برداری از این فناوری ها در راستای ارتقای یادگیری فعال و خلاق دانش آموزان می پردازد. پژوهش حاضر با مرور مبانی نظری هر دو فناوری، استدلال می کند که محیط های شبیه سازی شده VR و لایه های اطلاعاتی افزوده شده AR، بستری غنی برای تعامل مستقیم، اکتشاف، و حل مسئله فراهم می آورند که لازمه یادگیری فعال است (Dalgarno & Lee, ۲۰۱۰). مقدمه مقاله بر ضرورت گذار از الگوهای سنتی آموزش منفعل تاکید دارد. بخش مبانی نظری، تعاریف کلیدی AR و VR، و تفاوت های بنیادین آن ها را تشریح می کند. سپس، ارتباط مستقیمی میان ویژگی های این فناوری ها (مانند حس حضور، تعامل پذیری، و تجسم بخشی) با مولفه های یادگیری فعال (مانند انعکاس، مشارکت، و همکاری) برقرار می شود. کاربردهای آموزشی در حوزه های مختلف از جمله علوم، تاریخ، و هنر به تفصیل مورد بحث قرار گرفته و شواهد پژوهشی داخلی و خارجی که اثربخشی این ابزارها را در افزایش درگیری شناختی و بهبود نتایج یادگیری نشان می دهند، ارائه می گردد (Makransky & Petersen, ۲۰۱۹). همچنین، مزایا و فرصت های بی نظیری که این فناوری ها برای شخصی سازی آموزش فراهم می آورند، تحلیل می شود. در مقابل، چالش های مهمی نظیر هزینه پیاده سازی، لزوم آموزش معلمان، و دغدغه های مربوط به سلامت روان و انزوای اجتماعی مورد بررسی قرار می گیرد. در نهایت، الزامات تربیتی و فنی ضروری برای ادغام موفقیت آمیز AR/VR در برنامه های درسی، و نقش محوری معلم به عنوان تسهیل گر دانش، تبیین می گردد. نتیجه گیری نهایی بر این اصل استوار است که با رویکردی استراتژیک و مبتنی بر طراحی آموزشی دقیق، AR و VR می توانند سنگ بنای آموزش آینده باشند که نه تنها دانش تولید می کنند، بلکه توانایی های خلاقانه و مهارت های حل مسئله دانش آموزان را پرورش می دهند. این پژوهش بر اهمیت پژوهش های آتی در زمینه سنجش دقیق اثربخشی بلندمدت این ابزارها تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

واقعیت افزوده ، واقعیت مجازی ، یادگیری فعال ، خلاقیت ، آموزش تعاملی ، فناوری آموزشی.