تاثیر فرهنگ اسلامی بر ادبیات عرب

چکیدهفرهنگ اسلامی به عنوان یکی از غنی ترین نظام های فکری و معرفتی در تاریخ بشر، تاثیر عمیقی بر شکل گیری و تحول ادبیات عرب بر جای گذاشته است. پس از ظهور اسلام، زبان و ادبیات عرب از مرحله ای صرفا زبانی و قبیله ای به سطحی معنوی، اخلاقی و انسان مدار ارتقا یافت؛ به گونه ای که مفاهیم تازه ای چون توحید، عدالت، معرفت، پاکی، ایثار و حقیقت جویی، در جان آثار ادبی عرب نفوذ کرد. در این مسیر، قرآن کریم و حدیث نبوی به عنوان سرچشمه های اصلی زبان و بلاغت اسلامی، بنیان های تازه ای از زیباشناسی و معنا را در شعر و نثر عربی پدید آوردند. تاثیر فرهنگ اسلامی نه تنها در مضمون آثار بلکه در ساختار زبانی، تصویرسازی های ادبی، کاربرد استعاره ها و الگوهای بلاغی نیز مشهود است. ادیبان مسلمان با بهره گیری از آموزه های قرآنی و سنت نبوی، ادبیات را از سطح توصیف طبیعت و احساسات فردی به سطح بازتاب اندیشه های الهی و اجتماعی ارتقا دادند. این تحول، بستر گسترش ادب عرفانی، اخلاقی و حکمی را در جهان عرب فراهم ساخت و موجب پیدایش سبکی خاص در نگارش و شعر شد که بر پایه معناگرایی و ارزش های فرهنگی اسلامی استوار است. بنابراین، می توان گفت فرهنگ اسلامی نه تنها جهت گیری محتوایی ادبیات عرب را تعیین کرده بلکه ساختار زیباشناختی و عناصر بیانی آن را نیز به سوی کمال و تعهد انسانی سوق داده است. پژوهش حاضر با بررسی ابعاد زبانی، فلسفی و فرهنگی این تاثیر، نشان می دهد که تعامل میان ادبیات و فرهنگ اسلامی، عامل تداوم پویایی و هویت سازی تمدن عربی اسلامی در طول قرون بوده است