بررسی نقش معلمان در شناسایی دانش آموزان در معرض خطر آسیب های اجتماعی

شناسایی به موقع دانش آموزان در معرض خطر آسیب های اجتماعی از مهم ترین وظایف نظام تعلیم و تربیت به شمار می آید و در این میان، معلمان به عنوان نزدیک ترین و موثرترین عامل انسانی در محیط مدرسه، نقشی کلیدی و تعیین کننده دارند. معلمان به دلیل تعامل مستمر، مشاهده روزمره رفتارها، حالات هیجانی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان، در موقعیتی منحصر به فرد برای تشخیص نشانه های اولیه آسیب های اجتماعی نظیر افت تحصیلی، انزواطلبی، پرخاشگری، اضطراب، افسردگی، بزهکاری، ترک تحصیل و رفتارهای پرخطر قرار دارند. این پژوهش با هدف بررسی نقش معلمان در شناسایی دانش آموزان در معرض خطر آسیب های اجتماعی، به تبیین ابعاد مختلف این نقش، عوامل موثر بر توانمندی معلمان در تشخیص به موقع و موانع پیش روی آنان می پردازد.نتایج مطالعات نشان می دهد که آگاهی معلمان از ویژگی های رشدی، روان شناختی و اجتماعی دانش آموزان، برخورداری از مهارت های ارتباطی، حساسیت نسبت به تغییرات رفتاری و هیجانی، و نگرش مسئولانه نسبت به سلامت روان دانش آموزان، نقش مهمی در شناسایی دقیق و زودهنگام افراد در معرض خطر دارد. همچنین، همکاری موثر معلمان با مشاوران مدرسه، والدین و سایر نهادهای حمایتی، می تواند زمینه مداخله به موقع و پیشگیری از تشدید آسیب های اجتماعی را فراهم سازد. در مقابل، عواملی نظیر حجم بالای وظایف آموزشی، کمبود آموزش های تخصصی، ضعف نظام ارجاع و حمایت نهادی، و نگرانی از برچسب زنی به دانش آموزان، از جمله موانعی هستند که اثربخشی نقش معلمان را کاهش می دهند.در مجموع، تقویت نقش معلمان در شناسایی دانش آموزان در معرض خطر آسیب های اجتماعی، مستلزم بازنگری در سیاست های آموزشی، ارائه آموزش های هدفمند، حمایت روانی و حرفه ای از معلمان و ایجاد ساختارهای منسجم همکاری بین مدرسه و نهادهای اجتماعی است. توجه به این امر می تواند گامی موثر در جهت ارتقای سلامت روانی–اجتماعی دانش آموزان و پیشگیری از پیامدهای فردی و اجتماعی آسیب های اجتماعی باشد.

کلیدواژه ها:

معلمان ، دانش آموزان در معرض خطر ، آسیب های اجتماعی ، شناسایی زودهنگام ، سلامت روان ، مدرسه