معلم، خط مقدم دفاع اجتماعی؛ نقش معلمان در شناسایی و کاهش آسیب های اجتماعی دانش آموزان در مناطق حاشیه نشین

این پژوهش با هدف تعریف و تبیین عملیاتی نقش حیاتی معلمان مدارس واقع در مناطق حاشیه نشین در فرآیند شناسایی زودهنگام، مداخله اولیه و کاهش اثرات پایدار آسیب های اجتماعی دانش آموزان صورت گرفته است. مناطق حاشیه نشین به دلیل تمرکز آسیب های ساختاری نظیر فقر اقتصادی، انسجام ضعیف خانوادگی و کمبود منابع حمایتی عمومی، دانش آموزان را در معرض ریسک های بالاتری قرار می دهند و مدرسه را به تنها سنگر حمایتی تبدیل می کنند. روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد تحلیل محتوای عمیق اسنادی است که با تکیه بر مفاهیم مددکاری اجتماعی مدرسه و جامعه شناسی انحرافات اجتماعی طراحی شده است. یافته های پژوهش، محورهای اصلی نقش معلم را در سه گانه «غربالگری»، «تثبیت عاطفی» و «مشارکت با محیط بیرونی» دسته بندی می کند. نتایج بیانگر آن است که معلمان در این مناطق بار غیررسمی سنگینی را متحمل می شوند؛ این نقش، به دلیل فقدان آموزش های تخصصی مددکاری و حمایت های ساختاری، به فرسودگی شغلی منجر شده و اثربخشی مداخله را تضعیف می نماید. لذا، پژوهش بر لزوم رسمیت بخشی ساختاری به نقش حمایتی معلم و تخصیص منابع آموزشی و انسانی متمرکز برای این قشر تاکید دارد تا نقش پیشگیرانه آنان در برابر آسیب ها تقویت گردد (میرزایی و احمدی، ۱۴۰۰).