نقش معلم در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان در مدارس متوسطه

در نظام های آموزشی نوین، گذار از رویکردهای حافظه محور به سمت رویکردهای تفکرمحور به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش و جایگاه معلم در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان دوره متوسطه به روش کتابخانه ای-اسنادی انجام شده است. تفکر انتقادی به عنوان یکی از مهارت های حیاتی قرن ۲۱، به توانایی تحلیل، ارزیابی و بازسازی افکار اشاره دارد. یافته های حاصل از تحلیل اسناد و متون نظری نشان می دهد که معلم نه تنها به عنوان انتقال دهنده دانش، بلکه به عنوان تسهیل گر فرایند یادگیری، نقشی کلیدی در تحریک حس کنجکاوی و پرسش گری دانش آموزان ایفا می کند.این مطالعه بر اهمیت به کارگیری راهبردهایی نظیر پرسش گری سقراطی، حل مسئله، و ایجاد فضای گفتمان تعاملی در کلاس درس تاکید دارد. همچنین، نتایج نشان داد که ویژگی های شخصیتی معلم از جمله انتقادپذیری، سعه صدر و روحیه پژوهشگری، به طور مستقیم بر تمایل دانش آموزان به اتخاذ تفکر انتقادی تاثیرگذار است. با این حال، موانعی همچون تمرکز بر حجم کتاب های درسی، ساختار سنتی ارزشیابی و عدم آموزش کافی معلمان در زمینه مهارت های تفکر، از چالش های اصلی در تحقق این هدف در مدارس ایران به شمار می روند. در نهایت، این پژوهش پیشنهادهایی را جهت بازنگری در برنامه های تربیت معلم و تغییر الگوهای تعامل در کلاس درس ارائه می دهد تا بستری مناسب برای پرورش نسلی متفکر و تحلیل گر فراهم شود.