اقتدار آموزشی یا اقتدار بازدارنده؟ تحلیل سبک های رفتاری معلم و پیامدهای آن بر علاقه دانش آموزان به درس

یکی از چالش های اساسی نظام آموزشی، کاهش علاقه و انگیزش دانش آموزان به فرایند یادگیری است؛ پدیده ای که پژوهش های متعدد، نقش رفتار و سبک اقتدار معلم را در شکل گیری آن تعیین کننده می دانند. در این میان، تمایز میان «اقتدار آموزشی» و «اقتدار بازدارنده» می تواند چارچوبی تحلیلی برای فهم چرایی دل زدگی تحصیلی دانش آموزان فراهم آورد. اقتدار آموزشی، مبتنی بر تعامل انسانی، حمایت روان شناختی و تسهیل یادگیری است، در حالی که اقتدار بازدارنده، با کنترل افراطی، ترس، تحقیر و یک سویه گرایی، به مانعی پنهان در مسیر یادگیری تبدیل می شود. هدف این پژوهش، تحلیل سبک های رفتاری معلم در قالب این دو نوع اقتدار و بررسی پیامدهای آن بر علاقه دانش آموزان به درس است. روش پژوهش، تحلیلی–توصیفی بوده و با بهره گیری از مطالعات داخلی، اسناد آموزشی و تجربه های کلاسی، ابعاد آموزش بازدارنده و آثار آن بر مشارکت، انگیزش و نگرش تحصیلی دانش آموزان بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد که غلبه اقتدار بازدارنده، حتی در حضور محتوای درسی مناسب، به کاهش علاقه به یادگیری، افت مشارکت کلاسی و تضعیف رابطه معلم–دانش آموز منجر می شود. در پایان، بر ضرورت بازتعریف اقتدار حرفه ای معلم و بازنگری در شاخص های ارزیابی عملکرد آموزشی تاکید می شود.

کلیدواژه ها:

اقتدار آموزشی ، اقتدار بازدارنده ، رفتار معلم ، انگیزش تحصیلی ، علاقه به یادگیری ، آموزش بازدارنده