هوش مصنوعی؛ قاتل خلاقیت یا دستیار الهام بخش برای دانش آموزان؟

ظهور مدل های زبانی بزرگ (LLMs) و ابزارهای مولد تصویر، بحث های داغی را پیرامون آینده خلاقیت انسان، به ویژه در نظام های آموزشی، برانگیخته است. این مقاله با رویکردی انتقادی و چندوجهی، تاثیرات دوگانه هوش مصنوعی را بر فرآیندهای خلاقانه دانش آموزان بررسی می کند. از یک سو، نگرانی هایی جدی در خصوص «آتروفی شناختی»، تنبلی ذهنی و همگن سازی خروجی های هنری و ادبی وجود دارد که می تواند منجر به مرگ خلاقیت اصیل شود. از سوی دیگر، هوش مصنوعی پتانسیل آن را دارد که به عنوان یک «موتور ایده پردازی»، موانع فنی اجرا را از میان برداشته و دانش آموزان را از مصرف کننده صرف به کارگردانان خلاق تبدیل کند. این پژوهش با واکاوی هشت بعد مختلف شامل ماهیت هستی شناختی خلاقیت ماشینی، روان شناسی یادگیری، تحول نقش نویسنده و هنرمند، و چالش های ارزشیابی، استدلال می کند که هوش مصنوعی نه قاتل و نه ناجی مطلق است؛ بلکه کاتالیزوری است که ماهیت خلاقیت را از «تولید تکنیکال» به «گزینش انتقادی» و «مهندسی معنا» تغییر می دهد. مدیریت این گذار نیازمند بازنگری بنیادین در پداگوژی و تاکید بر مهارت های فرادانشی است.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، هوش مصنوعی مولد ، آموزش و پرورش ، آتروفی شناختی ، هم آفرینی انسان و ماشین ، سواد دیجیتال ، مهندسی پرسش.