چالش های اجرایی شدن سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (از منظر مجریان و متخصصان آموزشی)

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به عنوان نقشه راهبردی نظام تعلیم و تربیت ایران، با هدف ایجاد تحولی عمیق در ابعاد مختلف آموزشی و تربیتی تدوین شده است. با وجود اهمیت این سند، اجرای موفقیت آمیز آن در سطح مدارس، که شالوده نظام آموزشی است، با موانع و چالش های متعددی روبرو است. در حالی که بسیاری از پژوهش ها از منظر کلان به تحلیل این سند پرداخته اند، مطالعه حاضر با تمرکز بر مجریان اصلی این تحول، یعنی معلمان، در پی واکاوی عمیق و شناسایی موانع، چالش ها و مشکلات اجرایی سند از منظر تجارب زیسته آنان است. تحلیل داده ها نشان داد که موانع اجرایی سند تحول بنیادین از دیدگاه متصصان آموزشی در سه مقوله اصلی و درهم تنیده قابل دسته بندی است: ۱) موانع فرهنگی و انسانی؛ این مقوله شامل چالش هایی نظیر ناهمسویی فرهنگی و مقاومت اجتماعی ناشی از عدم آگاهی والدین از فلسفه سند، و مهم تر از آن، فرسایش انگیزه و تعهد حرفه ای معلمان است که ریشه در منزلت پایین اجتماعی، حقوق و مزایای ناکافی و حجم کاری طاقت فرسا دارد. ۲) موانع حمایتی و زیرساختی؛ این بخش به فقر منابع و کمبود شدید زیرساخت های فیزیکی، فناورانه و تجهیزات آموزشی لازم برای اجرای رویکردهای نوین اشاره دارد. همچنین، شکاف عمیق میان برنامه های درسی نظری محور و متمرکز با اهداف مهارت محور و خلاقیت پرور سند، به عنوان یک مانع کلیدی شناسایی شد. ۳) موانع مدیریتی و ساختاری؛ این مقوله بر ناکارآمدی نظام نظارت و ارزشیابی کمی محور که به جای تمرکز بر کیفیت فرآیندها، بر مستندات و گزارش های شکلی تاکید دارد، متمرکز است. علاوه بر این، تمرکزگرایی شدید در ساختار تصمیم گیری، ناپایداری مدیریتی و ناهماهنگی های بین بخشی، از دیگر موانع ساختاری مهم بودند.

کلیدواژه ها:

سند تحول بنیادین ، مجریان آموزشی ، چالش های مدیریتی.