سواد هوش مصنوعی معلمان: الزامات، موانع و راهکارهای توسعه آن در نظام آموزش و پرورش ایران

هوش مصنوعی با سرعت بی سابقه ای در حال ورود به کلاس های درس است و معلمان را در موقعیتی جدید و چالش برانگیز قرار داده است. آنان نه تنها باید با این فناوری کار کنند، بلکه باید به دانش آموزان بیاموزند چگونه با آن تعامل مسئولانه داشته باشند. این نیاز، مفهوم جدید «سواد هوش مصنوعی» را به عنوان مجموعه ای از شایستگی های شناختی، فنی و اخلاقی برای معلمان مطرح کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، به شناسایی الزامات، موانع و راهکارهای توسعه سواد هوش مصنوعی معلمان در نظام آموزش وپرورش ایران پرداخته است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از متخصصان فناوری آموزشی، معلمان پیشرو و برنامه ریزان درسی گردآوری و با روش براون و کلارک تحلیل شد. یافته ها در سه مضمون اصلی سازماندهی شد: «الزامات» شامل پنج زیرمضمون سواد فنی، سواد داده، سواد اخلاقی، سواد انتقادی و سواد تربیتی؛ «موانع» شامل چهار زیرمضمون موانع ساختاری، موانع نگرشی، موانع دانشی و موانع زیرساختی؛ و «راهکارها» شامل چهار زیرمضمون راهکارهای آموزشی، راهکارهای حمایتی، راهکارهای سیاستی و راهکارهای فرهنگی. یافته ها نشان می دهد توسعه سواد هوش مصنوعی در معلمان، نه یک پروژه فناورانه، بلکه یک تحول فرهنگی-حرفه ای است که نیازمند برنامه ریزی بلندمدت و چندبعدی است.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، معلمان ، توسعه حرفه ای ، فناوری آموزشی