بررسی نقش معلمان در ارتقای تاب آوری روان شناختی دانش آموزان

تاب آوری روان شناختی به عنوان یکی از مولفه های کلیدی سلامت روان، نقش تعیین کننده ای در سازگاری دانش آموزان با چالش ها، فشارهای تحصیلی، مشکلات فردی و اجتماعی و بحران های پیش بینی نشده دارد. در این میان، مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی و تربیتی، و معلم به مثابه کنشگر اصلی این نهاد، جایگاهی اساسی در شکل گیری و ارتقای تاب آوری روان شناختی دانش آموزان ایفا می کند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به بررسی نقش معلمان در تقویت ابعاد مختلف تاب آوری روان شناختی دانش آموزان می پردازد و تلاش می کند سازوکارهای تاثیرگذاری معلم بر این مولفه مهم روان شناختی را تبیین نماید.یافته های نظری و تجربی نشان می دهد که رفتارها، نگرش ها و شیوه های تعاملی معلمان، از جمله حمایت عاطفی، ایجاد احساس امنیت روانی، تقویت خودکارآمدی، پرورش مهارت های حل مسئله، آموزش تنظیم هیجانی و فراهم سازی فرصت های مشارکت فعال، نقش بسزایی در افزایش توان مقابله دانش آموزان با فشارهای درونی و بیرونی دارد. معلمانی که از شایستگی های حرفه ای، عاطفی و روان شناختی برخوردارند، می توانند با ایجاد فضای یادگیری مثبت و معنادار، زمینه رشد هیجانی–اجتماعی دانش آموزان را فراهم ساخته و آنان را برای مواجهه سازنده با ناکامی ها و چالش های زندگی تحصیلی و فردی آماده کنند.همچنین نتایج بررسی ها حاکی از آن است که الگوی رفتاری معلم، شیوه مدیریت کلاس، عدالت آموزشی، احترام به تفاوت های فردی و توجه به نیازهای روان شناختی دانش آموزان، به طور مستقیم و غیرمستقیم بر سطح تاب آوری آنان اثرگذار است. در این چارچوب، معلم نه تنها انتقال دهنده دانش، بلکه تسهیل گر رشد روانی و عامل تقویت سرمایه های روان شناختی دانش آموزان محسوب می شود. در نهایت، تاکید می شود که ارتقای تاب آوری روان شناختی دانش آموزان مستلزم توانمندسازی معلمان، بازنگری در برنامه های تربیت معلم و توجه نظام مند به ابعاد روان شناختی آموزش در سیاست گذاری های آموزشی است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری روان شناختی ، معلم ، دانش آموز ، حمایت عاطفی ، سلامت روان ، تعامل معلم–دانش آموز ، محیط مدرسه.