جایگاه معلم در تقویت مهارت های مقابله ای دانش آموزان در برابر آسیب های اجتماعی

در دنیای معاصر، گسترش و پیچیدگی آسیب های اجتماعی همچون اعتیاد، خشونت، بزهکاری، فقر فرهنگی، فشار همسالان، سوء استفاده های فضای مجازی و بحران هویت، دانش آموزان را بیش از پیش در معرض خطرات روانی، اجتماعی و رفتاری قرار داده است. در این میان، مدرسه به عنوان مهم ترین نهاد تربیتی پس از خانواده و معلم به عنوان محور اصلی تعاملات آموزشی و تربیتی، نقشی اساسی در پیشگیری از آسیب های اجتماعی و تقویت مهارت های مقابله ای دانش آموزان ایفا می کند. مهارت های مقابله ای مجموعه ای از توانمندی های شناختی، هیجانی و رفتاری هستند که به فرد کمک می کنند در مواجهه با فشارها، چالش ها و موقعیت های تهدیدکننده، واکنش های سازگارانه، آگاهانه و مسئولانه از خود نشان دهد.معلم با شناخت دقیق ویژگی های رشدی، روان شناختی و اجتماعی دانش آموزان و همچنین آگاهی از نشانه های هشداردهنده آسیب های اجتماعی، می تواند نقش پیشگیرانه و حمایتی موثری ایفا کند. ایجاد فضای یادگیری امن، مبتنی بر احترام، اعتماد و پذیرش، زمینه ای مناسب برای پرورش مهارت هایی نظیر حل مسئله، تصمیم گیری آگاهانه، مدیریت هیجان، خودکنترلی، جرات مندی و مقاومت در برابر فشارهای منفی فراهم می آورد. معلم از طریق الگو بودن در رفتار، گفتار و شیوه های تعامل اجتماعی، به طور غیرمستقیم نگرش ها و الگوهای مقابله ای سالم را به دانش آموزان منتقل می کند.علاوه بر این، به کارگیری روش های نوین آموزشی، فعالیت های مشارکتی، آموزش مهارت های زندگی، گفت وگوهای هدفمند کلاسی و توجه به تفاوت های فردی، از جمله راهبردهایی است که معلمان می توانند برای توانمندسازی دانش آموزان در برابر آسیب های اجتماعی به کار گیرند. نقش معلم تنها به انتقال دانش محدود نمی شود، بلکه شامل حمایت عاطفی، هدایت اخلاقی و تقویت حس خودکارآمدی و مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان نیز هست. در نهایت، تقویت مهارت های مقابله ای از طریق نقش آفرینی آگاهانه و حرفه ای معلمان، می تواند به ارتقای سلامت روانی، کاهش رفتارهای پرخطر و تربیت نسلی مقاوم، آگاه و توانمند در برابر چالش های اجتماعی منجر شود.

کلیدواژه ها:

معلم ، مهارت های مقابله ای ، آسیب های اجتماعی ، دانش آموزان ، پیشگیری ، مهارت های زندگی ، سلامت روان ، مدرسه ، تربیت اجتماعی