تحلیل فعالیت های فوق برنامه و فرهنگی مدارس در شکل گیری ارزش های اجتماعی

این پژوهش با هدف تحلیل نقش و تاثیرگذاری فعالیت های فوق برنامه و فرهنگی مدارس در فرآیند جامعه پذیری و شکل گیری ارزش های اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه شهر اصفهان انجام شده است. در عصر حاضر، نهاد مدرسه صرفا به انتقال دانش آکادمیک محدود نمی شود، بلکه به عنوان یک نهاد کلیدی جامعه پذیری، وظیفه تسهیل درونی سازی هنجارها و ارزش های مطلوب اجتماعی را بر عهده دارد. فعالیت های فوق برنامه، از جمله اردوها، انجمن های علمی و هنری، و مشارکت در مراسم ملی و مذهبی، بسترهای غیررسمی اما بسیار موثری برای این فرآیند فراهم می آورند. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با استفاده از چارچوب های نظری برگرفته از نظریه سرمایه فرهنگی بوردیو و کارکردگرایی آموزشی، به بررسی کمی و کیفی تاثیر این فعالیت ها بر ابعاد مختلف ارزش های اجتماعی (مانند مسئولیت پذیری، همبستگی، احترام به قانون، و هویت ملی) می پردازد. جامعه آماری شامل دانش آموزان شاغل به تحصیل در مدارس متوسطه (اول و دوم) شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴ است. روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی و ابزار اصلی گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته با طیف لیکرت است که روایی محتوایی آن توسط متخصصان تایید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (بالاتر از ۰.۸۵) سنجیده شده است. نتایج تحلیل آماری نشان می دهد که میزان مشارکت و کیفیت اجرای فعالیت های فوق برنامه ارتباط معنادار و مثبتی با تقویت ارزش هایی نظیر مشارکت اجتماعی و تعهد مدنی دارد. به ویژه، برنامه هایی که بر تعاملات گروهی فعال و بازتاب تاریخی-فرهنگی شهر اصفهان متمرکز هستند، تاثیر عمیق تری بر نهادینه سازی ارزش ها از خود نشان داده اند. یافته ها بر اهمیت بازنگری در برنامه ریزی درسی و فرهنگی مدارس، با هدف افزایش سهم فعالیت های هدفمند فوق برنامه، تاکید می ورزند.

کلیدواژه ها:

فعالیت های فوق برنامه ، ارزش های اجتماعی ، جامعه پذیری ، سرمایه فرهنگی ، برنامه ریزی فرهنگی ، آموزش و پرورش ، شهر اصفهان.