بررسی عوامل موثر بر موفقیت برنامه های جبرانی و تقویتی در مدارس

برنامه های جبرانی و تقویتی یکی از راهبردهای مهم نظام های آموزشی برای کاهش افت تحصیلی، جبران عقب ماندگی های یادگیری و ارتقای عدالت آموزشی به شمار می آیند. این برنامه ها با هدف حمایت از دانش آموزانی که به دلایل گوناگون آموزشی، فردی یا محیطی از سطح مطلوب پیشرفت تحصیلی فاصله گرفته اند طراحی می شوند و در صورت اجرای اثربخش می توانند نقش مهمی در بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش انگیزش یادگیری و تقویت اعتمادبه نفس تحصیلی دانش آموزان ایفا کنند. با این حال، تجربه های میدانی نشان می دهد که همه برنامه های جبرانی به یک اندازه موفق نیستند و میزان اثربخشی آن ها به مجموعه ای از عوامل مدیریتی، آموزشی، سازمانی و فردی وابسته است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر موفقیت برنامه های جبرانی و تقویتی در مدارس انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی–تحلیلی است که با رویکرد همبستگی اجرا شده است. جامعه آماری شامل معلمان، معاونان آموزشی و دانش آموزان مدارس متوسطه یک منطقه آموزشی بوده و نمونه گیری به روش تصادفی طبقه ای صورت گرفته است. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته درباره ابعاد مختلف اجرای برنامه های جبرانی، از جمله کیفیت تدریس در کلاس های تقویتی، میزان مشارکت معلمان، حمایت مدیریتی، استفاده از نتایج ارزشیابی های تشخیصی، تناسب محتوای آموزشی با نیاز دانش آموزان، انگیزش یادگیرندگان و مشارکت خانواده ها گردآوری شد. روایی ابزار از طریق نظرخواهی خبرگان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ تایید گردید. تحلیل داده ها با بهره گیری از آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که موفقیت برنامه های جبرانی و تقویتی بیش از هر چیز تحت تاثیر کیفیت طراحی و اجرای آموزشی آن ها قرار دارد. مدارسی که پیش از اجرای برنامه های جبرانی از آزمون های تشخیصی برای شناسایی دقیق نقاط ضعف دانش آموزان استفاده کرده و بر اساس آن محتوای آموزشی هدفمند تدوین کرده بودند، نتایج مطلوب تری در بهبود پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به دست آوردند