معلم امروز؛ طراح یادگیری یا انتقال دهنده محتوا؟

چکیدهظهور فناوری های نوین مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) در دهه اخیر، پارادایم های سنتی آموزش و پرورش را با چالش ها و پرسش های بنیادین روبرو کرده است. مسئله ی محوری این پژوهش، واکاوی جایگاه معلم در عصر هوش مصنوعی است؛ آیا الگوریتم های هوشمند جایگزین انسان خواهند شد یا ابزاری برای ارتقای شان حرفه ای معلمان هستند؟ این مقاله با رویکردی تحلیلی و با استناد به دیدگاه های پژوهشگران ایرانی، به بررسی ابعاد دوگانه این فناوری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که نگاه صرفا تهدیدآمیز یا خوش بینانه مطلق، تقلیل گرایانه است. هوش مصنوعی پتانسیل حذف وظایف تکراری و مکانیکی معلمان را دارد، اما در حوزه هایی نظیر همدلی، تربیت اخلاقی و تفکر انتقادی ناتوان است. بنابراین، آینده آموزش نه در حذف معلم، بلکه در بازتعریف نقش او از “انتقال دهنده دانش” به “طراح آموزشی و تسهیل گر یادگیری” نهفته است. در این زیست بوم جدید، هوش مصنوعی به عنوان یک دستیار شناختی عمل کرده و فرصتی بی نظیر برای حرفه ای تر شدن آموزش و شخصی سازی یادگیری فراهم می آورد، مشروط بر آنکه زیرساخت های فرهنگی و فنی آن در نظام آموزشی کشور، به ویژه با توجه به مقتضیات بومی ایران، فراهم گردد.کلمات کلیدی:هوش مصنوعی، نقش معلم، تحول دیجیتال در آموزش، یادگیری شخصی سازی شده، اخلاق در فناوری آموزشی، حرفه ای گرایی معلم، نظام آموزشی ایران.