بررسی بازتاب هویت نوجوان در ادبیات معاصر (رمان، شعر) و امکان استفاده از آن در آموزش

پژوهش حاضر با هدف تحلیل بازتاب هویت نوجوان در ادبیات معاصر فارسی و ارائه راهکارهای کاربردی برای بهره گیری از این ادبیات در فرآیندهای آموزشی و پرورشی نظام متوسطه انجام شده است. هویت یابی یکی از بحرانی ترین مراحل رشد در دوران نوجوانی است که تحت تاثیر تحولات اجتماعی، فرهنگی و روان شناختی قرار دارد. ادبیات معاصر، به عنوان آینه ای از جامعه و محصول ذهن خلاق نویسندگان، بستری غنی برای نمایش این کشمکش ها و کاوش ها فراهم می آورد. این مقاله با رویکردی کیفی-تحلیلی و با تکیه بر نظریه های روان شناختی هویت (به ویژه اریکسون و مارشیا)، به بررسی چگونگی بازنمایی مولفه های هویت (شخصی، اجتماعی، جنسیتی و اخلاقی) در رمان ها و اشعار منتخب فارسی پس از انقلاب اسلامی می پردازد. تحلیل محتوای جهت دار نشان می دهد که ادبیات معاصر به طور فزاینده ای به مضامین شکاف نسلی، جستجوی اصالت، تعارض ارزش ها و مسائل هویت دینی و جهانی پرداخته است. یافته ها حاکی از آن است که این آثار می توانند به عنوان ابزاری قدرتمند برای تحریک تفکر نقادانه دانش آموزان و تسهیل فرآیند هویت یابی آن ها عمل کنند. در نهایت، راهکارهایی برای تلفیق این ادبیات در برنامه ریزی درسی، آموزش ادبیات و پرورش مهارت های نرم نوجوانان ارائه می شود تا نقش ادبیات در تربیت شهروندان آگاه و دارای هویت منسجم تقویت گردد.

کلیدواژه ها:

هویت نوجوان ، ادبیات معاصر فارسی ، نظریه هویت ، تحلیل محتوا ، آموزش ادبیات ، برنامه ریزی درسی.