بررسی تطبیقی نقش تعامل معلم–دانش آموز در کلاس های حضوری و محیط های یادگیری ترکیبی (حضوری–مجازی)

تعامل معلم–دانش آموز به عنوان یکی از مولفه های بنیادین فرایند یاددهی–یادگیری، نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری، انگیزش تحصیلی، مشارکت فعال و رشد هیجانی–اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. با گسترش محیط های یادگیری ترکیبی و تلفیق آموزش حضوری با آموزش مجازی، الگوهای تعامل آموزشی دچار تغییرات ساختاری و کارکردی شده اند و شکل های جدیدی از ارتباط، بازخورددهی و مشارکت در فرایند یادگیری پدید آمده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی نقش تعامل معلم–دانش آموز در کلاس های حضوری و محیط های یادگیری ترکیبی (حضوری–مجازی) و تحلیل پیامدهای تربیتی، شناختی و انگیزشی آن ها بر تجربه یادگیری دانش آموزان است. در این راستا، ابعاد مختلف تعامل آموزشی شامل تعامل کلامی و غیرکلامی، میزان دسترس پذیری معلم، کیفیت بازخورد آموزشی، حمایت هیجانی، فرصت های مشارکت فعال و ادراک دانش آموزان از حضور آموزشی معلم مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های پژوهش های پیشین نشان می دهد که اگرچه کلاس های حضوری از نظر ارتباط چهره به چهره و تعامل عاطفی مستقیم مزیت هایی دارند، اما محیط های یادگیری ترکیبی در صورت طراحی آموزشی مناسب می توانند با فراهم سازی فرصت های تعامل غیرهمزمان و همزمان، بازخورد فردی شده و استفاده از ابزارهای فناورانه، کیفیت تعامل آموزشی را تقویت کنند. نتایج این مطالعه می تواند در بهبود طراحی آموزشی، توانمندسازی حرفه ای معلمان در مدیریت تعامل در محیط های یادگیری ترکیبی و ارتقای کیفیت فرایند تدریس و یادگیری مورد استفاده سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی و معلمان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تعامل معلم–دانش آموز ، یادگیری ترکیبی (حضوری–مجازی) ، کلاس حضوری ، کیفیت یادگیری ، مشارکت تحصیلی ، انگیزش تحصیلی ، طراحی آموزشی