بررسی نقش روش هم آموزی بر یادگیری معنادار: از معلم محوری تا دانش آموز-معلمی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش روش هم آموزی بر یادگیری معنادار دانش آموزان و گذار از معلم محوری به موقعیت «دانش آموز-معلم» انجام شد. روش پژوهش مطالعه مروری بود که با مراجعه به منابع و مقالات معتبر علمی و جستجو در بانک های اطلاعاتی داخل کشور (جهاد دانشگاهی، پایگاه مدارک و اطلاعات علمی ایران، سیویلیکا، نورمگز ) و پایگاه های اطلاعاتی خارجی(Science direct, Ebsco, Emerald, ISI, scholar ,Springer) به بررسی موضوع پرداخته شد. یافته های پژوهش در پنج محور اصلی استخراج و مفهوم پردازی شد. نخست، «دگردیسی هویتی» شامل سه مرحله شوک نقش، کشمکش هویتی و تثبیت هویت دوگانه به مثابه فرآیندی وجودی در گذار دانش آموز از یادگیرندگی صرف به یادگیرنده-یاددهنده آشکار گردید. دوم، «تولد معلم-دانش آموز» با هفت ویژگی هم زمانی یادگیری و یاددهی، نزدیکی شناختی و عاطفی، زبان مشترک، همدلی وجودی، بحران مشروعیت دائمی، مسئولیت معرفتی دوگانه و انعطاف پذیری نقش به عنوان موجودیتی آموزشی جدید مفهوم پردازی شد. سوم، «خودپنداره کنشگر» با چهار مولفه باور به توانایی تاثیرگذاری، مسئولیت پذیری معرفتی، تاب آوری در برابر شکست و چالش طلبی به عنوان پیامد عمیق روانشناختی هم آموزی شناسایی گردید. چهارم، «مالکیت شخصی دانش» با سه مولفه احساس تعلق، هویتیابی و مسئولیت پذیری، دگرگونی رابطه معرفتی دانش آموز با دانش را از مصرف کنندگی به تولیدکنندگی و دارایی شخصی آشکار ساخت. پنجم، «یادگیری تحول آفرین» به مثابه والاترین پیامد هم آموزی، چارچوب های مرجع بنیادین دانش آموزان درباره معلم، دانش آموز و ماهیت یادگیری را دگرگون ساخته و به سرریز تحول به سایر ابعاد زندگی آنان منجر می گردد. در مجموع، این مطالعه نشان می دهد که هم آموزی فراتر از یک راهبرد کمک آموزشی، پروژه ای انسان ساز و هویت آفرین است که با بازتعریف نقش ها و روابط در کلاس درس، افق تازه ای برای تحقق دانش آموز کنشگر در نظام آموزشی ایران می گشاید.

کلیدواژه ها:

روش هم آموزی ، یادگیری معنادار ، معلم محوری ، دانش آموز-معلمی