الگوهای نوین تدریس در تربیت بدنی: تمرکز بر یادگیری مهارت محور به جای عملکرد

آموزش تربیت بدنی سنتی غالبا بر “عملکرد لحظه ای” (Performance) متمرکز بوده است؛ به این معنی که ارزش گذاری بر اساس اجرای صحیح و موفق یک مهارت خاص در یک زمان محدود صورت می گیرد. این رویکرد، به ویژه در مواجهه با دانش آموزانی که در مهارت های پایه ضعف دارند یا دچار اضطراب رقابتی هستند، منجر به حذف یا عدم مشارکت آن ها می شود. این پژوهش به معرفی و تبیین الگوی نوین “یادگیری مهارت محور” (Skill-Based Learning) می پردازد که در آن، تمرکز اصلی بر فرایند درونی سازی و انتقال مهارت (Skill Acquisition and Transfer) قرار دارد.این مدل پیشنهادی، از اصول یادگیری حرکتی شناختی-اجتماعی بهره می برد و سه عنصر کلیدی را در برنامه درسی ادغام می کند: ۱) متمایزسازی وظایف (Task Differentiation): ارائه چالش هایی با سطوح سختی متغیر برای تمامی سطوح مهارتی؛ ۲) بازخورد سازنده و مبتنی بر فرایند (Process-Oriented Feedback): تمرکز بر نکات مکانیکی و استراتژیک حرکت به جای صرفا نتیجه نهایی؛ و ۳) خودتنظیمی و خودارزیابی (Self-Regulation): آموزش دانش آموزان برای تحلیل عملکرد خود و تعیین اهداف مهارتی شخصی.نتایج اولیه حاصل از اجرای آزمایشی این الگو در دوره متوسطه اول نشان داد که گرچه زمان رسیدن به “اجرای بی نقص” ممکن است طولانی تر باشد، اما پایداری مهارت آموخته شده در طول زمان (Retention)، توانایی انتقال مهارت به موقعیت های ورزشی جدید (Transferability)، و سطح خودکارآمدی (Self-Efficacy) دانش آموزان به شکل چشمگیری افزایش یافته است. این الگو نه تنها شکاف بین دانش آموزان ماهر و نیازمند حمایت را کاهش می دهد، بلکه یک زمینه عمیق تر برای درک و تسلط بر حرکات پیچیده فراهم می آورد که برای تربیت بدنی مادام العمر حیاتی است.

کلیدواژه ها:

یادگیری مهارت محور ، انتقال مهارت ، خودتنظیمی یادگیری ، بازخورد سازنده ، تربیت بدنی مادام العمر