طراحی محیط فیزیکی کلاس درس و تاثیر آن بر تمرکز و آرامش دانش آموزان

طراحی محیط فیزیکی کلاس درس از ارکان اساسی و موثر در شکل گیری فضای آموزشی است که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر فرآیند یادگیری و حالات روانی دانش آموزان تاثیر می گذارد. در دنیای امروز که توجه به کیفیت آموزش در اولویت قرار دارد، دیگر نمی توان محیط کلاس را صرفا به عنوان محفظه ای برای نگهداری میز و صندلی و تابلو در نظر گرفت، بلکه باید آن را بستری پویا و تاثیرگذار دانست که قابلیت ارتقای تمرکز و ایجاد آرامش را در فراگیران دارد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می شود که دانش آموزان ساعات طولانی از روز را در این فضا سپری می کنند و ویژگی های محیطی از جمله نورپردازی، رنگ آمیزی، چیدمان مبلمان، تهویه مطبوع، کنترل صدا و حتی سازمان دهی فضایی می تواند محرک یا مانعی برای توجه و آرامش آن ها باشد. مساله اصلی این است که در بسیاری از نظام های آموزشی، طراحی کلاس های درس اغلب بر مبنای استانداردهای ثابت و یکنواخت و بدون در نظر گرفتن نیازهای روان شناختی و شناختی دانش آموزان انجام می شود. این بی توجهی می تواند منجر به ایجاد محیط های خسته کننده، آکنده از عوامل پرت کننده حواس و حتی تنش زا شود که در نهایت به کاهش سطح تمرکز، افزایش بی قراری و افت عملکرد تحصیلی می انجامد. از سوی دیگر، فقدان چارچوب نظری منسجم و بومی در بسیاری از مسائل آموزشی برای طراحی بهینه فضا، موجب شده است که تصمیم گیری ها در این حوزه بیشتر بر اساس سلیقه های فردی یا ملاحظات صرفا اقتصادی صورت گیرد و جنبه های علمی مرتبط با علوم اعصاب شناختی، روان شناسی محیط و معماری آموزشی نادیده گرفته شود. بنابراین، تبیین ارتباط میان مولفه های کالبدی کلاس درس با مقوله های شناختی چون تمرکز و حالت های عاطفی مانند آرامش، به یک ضرورت پژوهشی و عملی تبدیل شده است. پرداختن به این مساله می تواند راهنمای معماران، طراحان داخلی، برنامه ریزان آموزشی و مدیران مدارس در خلق فضاهایی باشد که نه تنها از نظر زیبایی شناختی مطلوب، بلکه از منظر پشتیبانی از کارکردهای عالی ذهن و تامین آرامش روانی نیز کارآمد باشند.

کلیدواژه ها:

طراحی آموزشی ، معماری کلاس درس ، تمرکز دانش آموزان ، آرامش روانی ، عوامل محیطی