سازه های روان شناختی موثر بر پیشرفت تحصیلی: نقش واسطه ای خودکارآمدی و انگیزش درونی در دانش آموزان دوره متوسطه

پیشرفت تحصیلی به عنوان شاخصی چندبعدی از عملکرد آموزشی، تنها برآیند توانایی های شناختی نیست، بلکه متاثر از شبکه ای پیچیده از سازه های روان شناختی است که در تعامل با یکدیگر، الگوهای تفکر، احساس و رفتار دانش آموز را شکل می دهند. این پژوهش با هدف آزمون یک مدل علی، نقش واسطه گری دو سازه محوری «خودکارآمدی تحصیلی» و «انگیزش درونی» را در ارتباط بین مجموعه ای از سازه های روان شناختی پیش بین (شامل ذهنیت رشد، تاب آوری تحصیلی، درگیری شناختی و حمایت اجتماعی ادراک شده) با پیشرفت تحصیلی مورد بررسی قرار می دهد. روش پژوهش از نوع همبستگی با طرح مدل سازی معادلات ساختاری است و جامعه آماری آن را دانش آموزان دوره دوم متوسطه تشکیل می دهند. یافته ها موید آن است که سازه های روان شناختی مذکور، تاثیر مستقیم معناداری بر پیشرفت تحصیلی دارند، اما بخش عمده ای از این تاثیر به صورت غیرمستقیم و از طریق تقویت «باورهای خودکارآمدی» و «انگیزش درونی» دانش آموزان منتقل می شود. خودکارآمدی به عنوان باور فرد به توانایی سازماندهی و اجرای اقدامات لازم برای دستیابی به اهداف تحصیلی، و انگیزش درونی به عنوان تمایل ذاتی به درگیر شدن در فعالیت های یادگیری به خاطر لذت و رضایت ناشی از خود آن فعالیت، در این مدل نقش واسطه های پیوسته را ایفا می کنند. به عبارت دیگر، ذهنیت رشد، تاب آوری و حمایت اجتماعی، نخست باور دانش آموز به توانایی های خود را تقویت کرده، سپس این باورهای مثبت، انگیزش درونی را شعله ور ساخته و در نهایت این آمیزه شناختی-انگیزشی است که منجر به پشتکار بیشتر و درنتیجه پیشرفت تحصیلی بالاتر می شود. این مدل بر لزوم توجه توامان به بعد شناختی-باور و عاطفی-انگیزشی در مداخلات آموزشی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

پیشرفت تحصیلی ، خودکارآمدی تحصیلی ، انگیزش درونی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، واسطه گری ، ذهنیت رشد ، تاب آوری تحصیلی ، درگیری شناختی ، حمایت اجتماعی ادراک شده ، روان شناسی تحصیلی مثبت