اهمیت گفت و گو و ارتباطات موثر در ایجاد فضایی آرام در کلاس ها

در نظام های آموزشی معاصر، ایجاد فضایی آرام و مساعد برای یادگیری به عنوان یکی از ارکان اساسی تعلیم و تربیت مورد تاکید قرار می گیرد. چنین فضایی نه تنها بستر مناسبی برای ارتقای شناختی فراگیران فراهم می آورد، بلکه بر سلامت روانی و عاطفی آنان نیز تاثیری عمیق دارد. در این میان، نقش گفت و گو و ارتباطات موثر میان معلم و دانش آموزان و نیز میان خود دانش آموزان، نقشی کلیدی و تعیین کننده است. مساله اصلی این است که بسیاری از کلاس های درس، به رغم تلاش های صورت گرفته در زمینه های مدیریتی و فیزیکی، از فقدان یک جو عاطفی امن و آرام رنج می برند که این امر می تواند ریشه در ضعف ارتباطات صحیح و سازنده داشته باشد. هنگامی که کلام، جای خود را به تک گویی معلم محور می دهد و گوش سپردن فعال به حاشیه رانده می شود، فضای کلاس به محیطی سرد، یک سویه و مملو از سکوت تحمیلی یا تشویش تبدیل می گردد. در مقابل، ارتباط موثر که بر پایه احترام متقابل، همدلی، شفافیت و تبادل واقعی افکار استوار است، توانایی آن را دارد که کلاس درس را به یک جامعه کوچک پویا و حمایتگر مبدل کند. این فرآیند ارتباطی، با کاهش ترس از قضاوت و اشتباه، جرئت ابراز وجود و پرسشگری را در دانش آموزان تقویت می کند و احساس تعلق و ارزشمندی را در آنان پرورش می دهد. از این رو، توجه به مهارت های گفت و گویی و ارتباطی تمامی بازیگران عرصه آموزش، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. پرورش این مهارت ها به معلمان کمک می کند تا تنش ها را به گونه ای سازنده مدیریت کنند، انتظارات خود را به وضوح انتقال دهند و به نیازهای عاطفی دانش آموزان با حساسیت بیشتری پاسخ گویند. همچنین، دانش آموزان با الگوگیری از این منش ارتباطی، می آموزند که اختلاف نظرها را بدون خشونت حل وفصل کنند و در فضایی از اعتماد متقابل به یادگیری جمعی بپردازند. بنابراین، واکاوی ابعاد نظری و عملی این موضوع و ارائه راهکارهایی برای نهادینه سازی فرهنگ گفت و گو در محیط های آموزشی، گام مهمی در جهت تحقق آرمان شهروندانی نقاد، خلاق و دارای روابط بین فردی سالم است.

کلیدواژه ها:

گفت و گوی سازنده ، فضای آموزشی ، ارتباطات کلامی ، آرامش تحصیلی ، تعامل اجتماعی